Bu toplumda s\u0131n\u0131flar aras\u0131 pek b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar yoktur. \u0130lk zamanlarda s\u0131n\u0131f ve stat\u00fc pek belirgin de\u011filken, ileriki zamanlarda kendini hissettirmi\u015ftir. Tabi ki her \u015feyde bir geli\u015fme olacakt\u0131r bunda da oldu\u011fu gibi. Zenginlerin bedel \u00f6demesi ve f\u00e2kihlerin (imamlar\u0131n ) askere al\u0131nmamas\u0131 bunlardan baz\u0131 \u00f6rneklerdir. K\u00f6y halk\u0131n\u0131n e\u011fitime fazla zaman ay\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7a\u011flarda sava\u015flar\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00f6\u00e7lerin habire yap\u0131l\u0131r olmas\u0131, e\u015fkiyal\u0131\u011f\u0131n daha yak\u0131n zamana kadar s\u00fcrmesi, mektep ve medreselerin k\u00f6yde bulunmay\u0131\u015f\u0131, fakirli\u011fin etkileri gibi sebeplerden dolay\u0131 e\u011fitimden pek fazla nasiplenememi\u015flerdir. Sonralar\u0131 k\u00f6yden giderek d\u0131\u015far\u0131da oku- yan, fak\u0131 (f\u00e2kih) unvan\u0131yla \u00e7ok derin olmasa da baz\u0131 hocalar yeti\u015f-mi\u015ftir. Bunu takiben Kur\u2019an kurslar\u0131ndan mezun olup \u00e7e\u015fitli yerlerde im\u00e2m-hatip g\u00f6revini yapan hocalar \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet d\u00f6nemine kadar kendi k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn fak\u0131lar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 eskimez yaz\u0131 ile okut- mu\u015flard\u0131r. Ali Fak\u0131 ve Nur Fak\u0131 (Nuri) bunlardand\u0131r. Dolays\u0131yla oku- lu olmayan halk\u0131m\u0131z\u0131n okur-yazar\u0131 da yok denecek kadar azd\u0131. Bilen- ler de askerde veya okulu olan k\u00f6ylerde yahutta \u00f6zel gayretleriyle yeni harfleri \u00f6\u011frenerek \u00e7atpat okuma yapabiliyorlard\u0131. Bu durum k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn ilk e\u011fitmeni olan Kaz\u0131m Y\u0131lmaz\u2019\u0131n, e\u011fitmen olup da k\u00f6ydeki \u00e7ocuklar\u0131 okutmaya ba\u015flatmas\u0131na kadar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Cumhu- riyet d\u00f6nemine yak\u0131n ve ilk y\u0131llar\u0131nda k\u00f6y odalar\u0131nda bazen camide olmak \u00fczere okumalar yap\u0131l\u0131rken, 1938\u2019da yeni harflerle ilk\u00f6\u011fretime ge\u00e7ilmi\u015ftir. 1938\u2019de yap\u0131lan bir imtihanla, k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn ilk e\u011fitmeni olan Kaz\u0131m Y\u0131lmaz, Eski\u015fehir\u2019de okumu\u015f ve e\u011fitmen olmu\u015ftu. 1938-1939\u2019l\u0131 y\u0131llarda ilkokul olarak Onba\u015f\u0131n\u0131n odas\u0131nda ilk e\u011fitim veril-meye ba\u015flan\u0131r. Bunu takip eden y\u0131llarda, ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 Mustafa Arslan\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 imece usul\u00fcyle kerpi\u00e7ten yap\u0131lan ilkokul 1960\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar hizmet verir. Daha sonra bu okul da y\u0131k\u0131larak ve ayn\u0131 yerine Halim Arslan\u2019\u0131n muhtarl\u011f\u0131 zaman\u0131nda \u015fu anki betonarme olan ilkokul, Nur Fak\u0131\u2019n\u0131n yel de\u011firmeninin yerine de okulun k\u00f6m\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yap\u0131l\u0131r ve 1963\u2019de faaliyete ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n
1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan itibaren fabrikalara girenlerin say\u0131s\u0131nda bir art\u0131\u015f g\u00f6zlenirken, \u00e7ocuklar\u0131n da ortaokullara, \u00e7\u0131rak okullar\u0131na ve \u00f6\u011f- retmen okullar\u0131na g\u00f6nderilmesine ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u015eehire gidenlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu MKE fabrikalar\u0131na gire- rek i\u015f\u00e7i, devlet kademelerinde memur olarak istihdam edilmi\u015flerdir. \u0130lk etapta ortaokul, sonralar\u0131 lise, \u00f6\u011fretmen okulu ve daha sonralar\u0131 da \u00fcniversite bitirenler olmu\u015f ve bunlar devlet kadrolar\u0131nda \u00e7e\u015fitli dallarda memur olarak g\u00f6rev al\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
K\u00f6y\u00fcm\u00fczden \u015fu ana kadar b\u00fcrokrat veya \u00fcst kademede g\u00f6rev yapan bir g\u00f6revliye rastlan\u0131lmaz. En fazla imar m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, lise m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, m\u00fchendislik, \u00f6\u011fretmenlik, astsubayl\u0131k ve polislik gibi kademelerde g\u00f6rev ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
60\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda, 70\u2019li y\u0131llar\u0131n ilk ba\u015flar\u0131nda tar\u0131mda makinele\u015fmeye ge\u00e7ilir. Bu y\u0131llarda \u015fehire g\u00f6\u00e7enler, okullara girenler, yeni i\u015flere ba\u015flayanlar olduk\u00e7a fazlad\u0131r. K\u00f6yde yeni yeni \u00e7at\u0131 ve ev yenileme i\u015fleri h\u0131zlan\u0131r. 70\u2019li y\u0131llar\u0131n hepsi, 80\u2019li y\u0131llar\u0131n ilk yar\u0131s\u0131 trakt\u00f6rlere, ev yenileme ve yap\u0131mlar\u0131na, d\u00fc\u011f\u00fcnlere, kooperatiflere bor\u00e7lanmayla ge\u00e7er. 1979\u2019da elektri\u011fin girmesiyle beraber ikinci b\u00fcy\u00fck bor\u00e7lanma ba\u015flar. Televizyon ba\u015fta olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc ev ara\u00e7 ve gere\u00e7leri bir rek\u00e2bet havas\u0131 i\u00e7erisinde al\u0131n\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcnlerin pa- hal\u0131ya m\u00e2l olmas\u0131 hayat\u0131 zora sokar. Gen\u00e7lerinin isteklerinin ard\u0131 arkas\u0131 kesilmez. Bu istekler fantezi bir hayata y\u00f6neltirken, a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanmalar k\u00f6yl\u00fcye nefes ald\u0131rmaz. Bu d\u00f6nem hemen herkesi etki- lemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Vadesi ge\u00e7en bor\u00e7lar katlanarak artar. Arazi gelirlerinin azl\u0131- \u011f\u0131, \u00e7o\u011falan n\u00fcfusa yetmez olur. \u0130nsanlar bir aray\u0131\u015f i\u00e7erisindedirler. Kimileri kendilerini tefecide bulur, kimileri ala yorgan\u0131 sarar s\u0131rt\u0131na, kimileri okumaya y\u00f6nelir, kimileri bir i\u015f yeri a\u00e7maya yeltenir. Ama bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc de k\u00f6y\u00fcn elindeki k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanlar\u0131n\u0131n hepsinin yok olmas\u0131n\u0131 engelleyemez. K\u00f6y\u00fcn 5-6 s\u00fcr\u00fcs\u00fc t\u00fckenmi\u015f, buza\u011f\u0131 s\u00fc- r\u00fcs\u00fc yok olmu\u015f, s\u0131\u011f\u0131r s\u00fcr\u00fcs\u00fc de 250\u2019lerden 100\u2019lerin alt\u0131na d\u00fc\u015fer. B\u00f6l\u00fcnen tarlalar, ge\u00e7imi sa\u011flayamaz olur. Halk art\u0131k borcu ve ge\u00e7imi i\u00e7in yava\u015f yava\u015f motorunu ve topra\u011f\u0131n\u0131 satar bir duruma d\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n\n\n\n
Bu durum adeta bir toplumun sanki mali \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f habercisidir. Ekonomik durum g\u00fcnden g\u00fcne k\u00f6t\u00fcye gitmektedir. Tecr\u00fcbeli ya\u015fl\u0131lar ve akl\u0131n\u0131 kullananlar bu gidi\u015f\u00e2t\u0131n fark\u0131ndad\u0131rlar. Ancak bu durum t\u00fcm aileler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. Aya\u011f\u0131n\u0131 yorgan\u0131na g\u00f6re uzatan ve ak\u0131ll\u0131 ad\u0131m atanlar m\u00fcstesnad\u0131rlar tabii. Motorcular varille mazot almay\u0131 unutmu\u015f, depo veya bidonla almaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Hepsi de\u011fil ama \u00e7o\u011funlu\u011fu yumurta ve tavu\u011fu \u015fehirden almaya ba\u015flar. Gidi\u015f\u00e2t iyi de\u011fildir. Hemen herkes kara kara d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olur\u2026 1950 den \u00f6nceki eli nas\u0131rl\u0131, kara benizli, urbas\u0131 yamal\u0131 ve aya\u011f\u0131 \u00e7ar\u0131kl\u0131 Anadolu\u2019nun bu \u00e7ileke\u015f insanlar\u0131 mutlu de\u011fildirler. \u00c7ar\u0131k yok, yamal\u0131 elbise de yok\u2026Yok ama y\u00fczlerde mutluluk da yoktur art\u0131k\u2026<\/p>\n\n\n\n
Bu bir yazg\u0131 m\u0131d\u0131r? Devletin uygulad\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015f ekonomik politikas\u0131ndan m\u0131d\u0131r? Yoksa fertlerin kendi yanl\u0131\u015flar\u0131ndan m\u0131d\u0131r? Bilinmez ama ortada bir ger\u00e7ek vard\u0131r. O da, ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve eski g\u00fcnlerin aran\u0131l\u0131r olmas\u0131d\u0131r\u2026Birine dokunsan bin ah i\u015fitirsin\u2026 Burada bir \u00f6z ele\u015ftiri yaparsak; hoca Nasrettin\u2019in: \u201cYahu h\u0131rs\u0131z\u0131n hi\u00e7 mi su\u00e7u yok?\u201d dedi\u011fi gibi, \u201chalk\u0131m\u0131z\u0131n hi\u00e7 mi su\u00e7u yok?\u201d dersek acaba haks\u0131zl\u0131k etmi\u015f olur muyuz?..<\/p>\n\n\n\n
Bir zamanlar Keskin kaymakam\u0131 olan Ekrem Bey\u2019in pazardan so\u011fan alan bir k\u00f6yl\u00fcye \u00e7\u0131k\u0131\u015farak \u201cas\u0131l bu so\u011fan\u0131 senin satman l\u00e2z\u0131m\u201d diyerek azarlad\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131r. Yumurtay\u0131 dahi \u015fehirden getiren, kurbanl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan alan k\u00f6yl\u00fcye ikaz i\u00e7in b\u00f6yle bir y\u00f6netici gerekmez mi?<\/p>\n\n\n\n
Zaten insanlar\u0131n mayas\u0131nda vard\u0131r, su\u00e7u ba\u015fkalar\u0131nda aray\u0131p kendini temize \u00e7\u0131karma \u00f6zelli\u011fi\u2026 Oysa ki ayn\u0131 k\u00f6y\u00fcn ayn\u0131 insan\u0131, akl\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131nda, ayn\u0131 ortamlarda olmas\u0131na ra\u011fmen d\u00fczl\u00fc\u011fe \u00e7\u0131kabilmenin, huzuru yakalaman\u0131n \u00f6rne\u011fini de g\u00f6sterebilmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ok \u015feylere sahip olmak, her \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 gibi; sade bir me- k\u00e2nda s\u0131rt\u0131 yamal\u0131 \u201cyar\u0131 a\u00e7 yar\u0131 tok\u201d olmak da, her \u015feyi kaybetmek demek de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n
Ekonomi \u015f\u00fcphesiz, her ferdin ve her toplumun ya\u015famas\u0131n\u0131, geli\u015fimini, psikolojisini, g\u00fc\u00e7 ve iktidar\u0131n\u0131 etkin k\u0131lan unsurlardand\u0131r. Bir yerde ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yoksa, orada insanlar\u0131 \u00f6zg\u00fcr k\u0131lan hemen her nesne, o ki\u015fileri \u201cbir \u015feyleri veya her \u015feyleri yapma\u201ddan mahrum k\u0131lar\u2026Kesesi tefeciye, kazanc\u0131 krediye, akl\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131ya giden birisinden bir \u015fey beklenebilir mi?.. Ancak ondan ge\u00e7mi\u015fin avuntusu, gelece\u011fin umudu ve elinden \u00e7aresizlik gelecektir\u2026<\/p>\n\n\n\n
Ah\u0131r\u0131nda bir ine\u011fi, bir e\u015fe\u011fi; alt\u0131nda has\u0131r \u00fcst\u00fc ot d\u00f6\u015fe\u011fi, oca\u011f\u0131nda bulgur \u00e7orbas\u0131n\u0131n pi\u015fti\u011fi, elinde nas\u0131r\u0131, aya\u011f\u0131nda \u00e7ar\u0131\u011f\u0131 mutlu olan bu insanlardan; evleri \u00e7at\u0131l\u0131, atl\u0131-arabal\u0131, boynu yakal\u0131, s\u0131rt\u0131 yamas\u0131z urbal\u0131, bu\u011fday dolu harman\u0131, televizyon ve telefonlu ama mutsuz bu insanlara\u2026 Evet nerdeeen nereye?..<\/p>\n\n\n\n
Peki b\u00f6yle mi gidecek? Elbette hay\u0131r. Hi\u00e7bir \u015fey Allah\u2019tan ba\u015fka kal\u0131c\u0131 de\u011fildir. \u0130ni\u015fler mutlak \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. Herhangi bir \u015feyde dibe vurmu\u015fsa, art\u0131k zirveye \u00e7\u0131kman\u0131n ilk basama\u011f\u0131 da orada ba\u015flar. Her derdin bir \u00e7aresi oldu\u011fu gibi, bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n da bir \u00e7aresi ve bir sonu olacakt\u0131r. Burada akla \u00e7e\u015fitli \u00f6neriler gelir. Acizane aff\u0131n\u0131za s\u0131\u011f\u0131narak baz\u0131lar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n\n\n\n
S\u0131k\u0131nt\u0131lara ailenin t\u00fcm fertleriyle kar\u015f\u0131l\u0131k verilmeli. Bunca bor\u00e7 varken, zaruri olmad\u0131k\u00e7a yenilerine gidilmemeli, faizli paralar\u0131 ne pahas\u0131na olursa olsun \u00f6deyip bir daha da yana\u015f\u0131lmamal\u0131. Daima her \u015feyde ve her yerde, t\u00fcm aile fertleriyle tutumlu olunmal\u0131. \u0130htiya\u00e7 diyerek gereksiz e\u015fya al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Bor\u00e7lar\u0131 zaman\u0131ndan \u00f6nce haz\u0131rlay\u0131p, g\u00fcn\u00fcnde \u00f6demeyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmelidir. \u201c\u00d6deme gayreti i\u00e7inde olanlara, Allah gerekli kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r\u201d d\u00fcs- turuna tam iman edilmelidir\u2026 <\/p>\n\n\n\n
N\u00fcfusun \u00e7o\u011falmas\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 arazilerin ve k\u0131t olan gelirlerin yetersiz kalmas\u0131, i\u015f sahas\u0131n\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131, hayvan say\u0131lar\u0131n\u0131n giderek azalma g\u00f6stermesi, huzursuz olan toplumun huzurunu iyiden iyiye ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f olacak ki yava\u015f yava\u015f k\u00f6yden g\u00f6\u00e7ler ba\u015flar ba\u015fka diyarlara. Bu durum zamanla k\u00f6y\u00fc sadece ihtiyarlara b\u0131rakacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bundan b\u00f6yle yaz\u0131n b\u00fcy\u00fcyen, k\u0131\u015f\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclen bir k\u00f6y konumu- na d\u00fc\u015fecektir Selaml\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Art\u0131k kavgalar bitmi\u015f, halk ge\u00e7im derdine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tele- vizyonlar\u0131n da etkisiyle eski geleneklerin bir k\u0131sm\u0131na veda edilir. Te- lefonlar\u0131n gelmesi, gen\u00e7lerin b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere gidip gelmeleri, el sanatlar\u0131na y\u00f6nelik faaliyetlerin k\u00f6yde sergilenmesi, gelenekte g\u00f6renekte ve ahl\u00e2ki davran\u0131\u015flarda farkl\u0131l\u0131klar kendini g\u00f6sterir. Sanki \u201ceski Selaml\u0131, yeni Selaml\u0131<\/strong>\u201d dedirtecek bir k\u00fclt\u00fcr olu\u015fmaya ba\u015flar.<\/p>\n\n\n\n D\u00fc\u011f\u00fcn, \u00f6l\u00fcm ve benzeri durumlarda k\u00fcsl\u00fckler bir kenara b\u0131rak\u0131l\u0131p hep birliktelik i\u00e7erisinde olmu\u015flard\u0131r. Bu \u00f6zellik di\u011fer k\u00f6y lerde pek bu kadar de\u011fildir. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki \u00e7evre k\u00f6yler bizim k\u00f6y\u00fc hep k\u0131skan\u0131r olmu\u015flard\u0131r. Evlilikler genelde akraba ve k\u00f6y i\u00e7inden oldu\u011fu gibi, uzakl\u0131 yak\u0131nl\u0131 olmak \u00fczere d\u0131\u015far\u0131dan da olmu\u015ftur. Bu evlilikler \u00f6nce d\u00fcn\u00fcrc\u00fcl\u00fck (k\u0131z isteme), ard\u0131ndan ya\u011fl\u0131k ba\u011flama (alt\u0131n takma), sonra y\u00fcz\u00fck ve ni\u015fan gibi t\u00f6releri takip ederek d\u00fc\u011f\u00fcnle neticelenir. Geni\u015f bilgi i\u00e7in d\u00fc\u011f\u00fcnler b\u00f6l\u00fcm\u00fcne bak\u0131n\u0131z. <\/p>\n\n\n\n K\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fc olu\u015fturan ilk atalar\u0131m\u0131zdan, cumhuriyetin ilk yar\u0131s\u0131na kadar tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k hep babadan kalma usullerle yap\u0131la gelmi\u015ftir. Ziraat\u0131n belli ba\u015fl\u0131 aletleri kazma, k\u00fcrek, \u00e7apa (\u00e7e- pin) iken; ka\u011fn\u0131, kara saban, pulluk, d\u00fcven, t\u0131rpan, yaba, dirgen, anadut, t\u0131rm\u0131k gibi ren\u00e7berli\u011fin temel ara\u00e7lar\u0131 da 1970\u2019li y\u0131llara kadar kullan\u0131l\u0131r olmu\u015ftur. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan ba\u015flamak kayd\u0131yla teklemeden de olsa makineli (trakt\u00f6r-bi\u00e7erd\u00f6ver) tar\u0131ma ge\u00e7i\u015f yap\u0131l\u0131r, fenni g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131 bu y\u0131llara rast gelir. 1970\u2019li y\u0131llardan itibaren hazine arazileri ve ormanl\u0131k yerlerden yeni tarla a\u00e7malar\u0131 ba\u015flar. Bu tarla a\u00e7- malar\u0131nda b\u00fcy\u00fck haks\u0131zl\u0131klar yap\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc; imkanlar\u0131 olanlar a\u00e7ar- ken, imkan\u0131 olmayanlar veya yoksullar buralardan istifade edeme mi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n Ekonomik olarak da gayri ihtiyari ufak tefek de olsa birazc\u0131k farkl\u0131l\u0131klar olagelmi\u015ftir, ama bu durum birbirlerine ezici bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck \u015feklinde olmam\u0131\u015ft\u0131r. As\u0131rlar ge\u00e7tik\u00e7e g\u00f6ze batar bir \u015fekilde geli\u015f- meler olur tabii ki. O g\u00fcnden bu g\u00fcne de\u011fin, k\u00f6y\u00fcne veya \u00e7evre k\u00f6ylere var\u0131ncaya kadar bir h\u00fck\u00fcmranl\u0131k bi\u00e7iminde hi\u00e7bir zenginlik olmay\u0131p ne bir a\u011fa, ne de bir bey \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunu do\u011frulayan ne bir tarih, ne de bir \u015fahit vard\u0131r. \u0130lk zamanlardan beri k\u00f6yl\u00fcm\u00fcz\u00fcn ge\u00e7imi hayvanc\u0131l\u0131k ve tar\u0131m gibi iki ana unsura dayal\u0131d\u0131r. El sanatlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 olmakla beraber ge\u00e7ime y\u00f6nelik de\u011fildir. Ticarette ise ilk zamanlarda pek g\u00f6ze batar bir durum yokken, sonralar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 da olsa, bu alana kaymalar olur. Peynir, pekmez, tiftik ve yapa\u011f\u0131, canl\u0131 hayvan ticaretini yapanlar az da olsa olmu\u015ftur. Sonralar\u0131 \u015fehir- lere gidenler meslek erbab\u0131 ve esnaf s\u0131n\u0131f\u0131nda kendisini g\u00f6stermi\u015ftir. Daha sonralar\u0131 ise; ortakl\u0131klar ve \u015firketle\u015fmeler halinde g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin geli\u015fmeler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Mevsimlere g\u00f6re anlat\u0131lan, s\u0131radan ve adetvari olan i\u015flerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n art\u0131k yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. \u0130nsanlar\u0131n haz\u0131rc\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7malar\u0131, kolay\u0131 tercih edip zahmete girmeyi\u015fleri, hayvanlar\u0131n azalmalar\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fun \u015fehirlere ta\u015f\u0131nmalar\u0131ndan dolay\u0131 baz\u0131 i\u015fleri terk ettikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yle denilse de ekonomilerinin iyiye gitmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr duruma gelir. Bu i\u015fler insanlar de\u011fi\u015fip zaman ge\u00e7se de ihtiya\u00e7 oldu\u011fundan dolay\u0131 devam edecektir.<\/p>\n\n\n\n K\u00f6y\u00fcm\u00fcz insan\u0131, ge\u00e7imini genelde tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 olarak uzun zaman s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, 1970\u2019li y\u0131llardan sonra i\u015f\u00e7ilik, memurluk, esnafl\u0131k ve benzeri alanlara da kayd\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131ndan sonra bi\u00e7erd\u00f6verlerin ve trakt\u00f6rlerin tar\u0131m hayat\u0131na girmesiyle tar\u0131m alanlar\u0131; ormanlar\u0131n, hazine arazi-lerinin ve kullan\u0131lmayan yerlerin s\u00fcr\u00fclmesiyle geni\u015fletilip \u00e7o\u011fa-l\u0131rken; b\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanlarda da azalmalar ba\u015f g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6yde \u00f6nceleri be\u015f-alt\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015f s\u00fcr\u00fc, bir dana, birde s\u0131\u011f\u0131r s\u00fcr\u00fcs\u00fc bulunurken \u015fimdilerde sadece az say\u0131da s\u0131\u011f\u0131r s\u00fcr\u00fcs\u00fcne rastlan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n K\u00f6y n\u00fcfusunun azalmas\u0131yla \u00e7o\u011fu tar\u0131m i\u015fleri terkedilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin ba\u011flar\u0131n tamamen da\u011f haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, k\u0131ra\u00e7 ve bos- tanlar\u0131n ekilmemesi, ot, \u00e7ay\u0131r ve fi\u011f-bur\u00e7ak gibi bitkilerin ekilip bi\u00e7i- lememesi gibi fa\u00e2liyetler g\u00f6sterilebilir. Hayvanlar\u0131n azalarak yok denecek kadar bir say\u0131ya inmesi sonucu, yoksulla\u015fan k\u00f6y halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu peynir, ya\u011f, yo\u011furt, hatta yumurta ve tavu\u011fu dahi d\u0131\u015far\u0131- dan al\u0131r hale gelmi\u015ftir. Ne ac\u0131, ac\u0131 oldu\u011fu kadar da \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn- d\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Bu durumlar 1990\u2019l\u0131 y\u0131llardan sonras\u0131 i\u00e7in s\u00f6ylenebilir. Ondan \u00f6nceleri \u00fcretip satarken, \u015fimdilerde hep al\u0131p t\u00fcketir duruma gelirler.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ok \u00f6nceki y\u0131llarda yamal\u0131 elbise giyen, d\u00fc\u011f\u00fcne veya \u015fehire giderken kom\u015fudan ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 ayakkab\u0131 ve elbiseye muhta\u00e7 olan bu k\u00f6yl\u00fcler, 2000\u2019li y\u0131llarda boyal\u0131 ayakkab\u0131, tak\u0131m elbise giyer konumuna gelmi\u015flerdir. Bu insanlar\u0131 para konu\u015fturur, elbise y\u00fcr\u00fc- t\u00fcrken son y\u0131llarda rek\u00e2bet edercesine ferdile\u015fip bencil duruma gelirler. \u00d6nceki y\u0131llarda \u201ckom\u015fusu a\u00e7 iken tok yatan bizden de\u011fildir\u201d <\/strong>hadisine uyarken, \u015fimdilerde yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki a\u00e7tan haberi yoktur veya oral\u0131 bile olmamaktad\u0131r. \u00d6nceleri a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 hemen her i\u015fte akraba veya kom\u015fu olarak imece usul\u00fc i\u015fler yap\u0131l\u0131rken, son zamanlarda adam\u0131 olupta i\u015fini erken bitirenler, di\u011ferlerini alayc\u0131 bir tav\u0131rla seyreder olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n S\u00f6zler ve kararlar b\u00fcy\u00fckler taraf\u0131ndan verilirken, son zaman- larda sayg\u0131da kusur edilerek, herkes kendi karar verip b\u00fcy\u00fckler tan\u0131n- maz olmu\u015f, ya\u015fl\u0131lar kendi hallerine b\u0131rak\u0131l\u0131rken ki\u015filer mutlulu\u011fu, e- \u015fini ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 mutlu etmekte bulmu\u015flard\u0131r. \u201cPara bende g\u00fc\u00e7 bende, her \u015fey bende olsun<\/strong>\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesine kap\u0131lan pek \u00e7ok ki\u015fi, \u00e7evrelerine de k\u00f6t\u00fc \u00f6rnek olur durumuna geldi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n Her ne olmu\u015fsa 2000\u2019li y\u0131llardan sonra olmu\u015f, hemen her \u015feyde bir de\u011fi\u015fme, bir bozulma, bir gev\u015feme, p\u00f6rs\u00fcme, bir acayiplik, bir deforme ve dejenerasyona u\u011fram\u0131\u015fl\u0131k b\u00fct\u00fcn kanatlar\u0131yla sararak her kesimi \u015fa\u015f b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Hemen \u015funu da ekleyelim, bu durum her- kes i\u00e7in ge\u00e7erli olmasa da b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu kapsamaktad\u0131r. Bu ko- nunun esas incelemesini bir uzman sosyolo\u011fa b\u0131rakal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdiler de Selaml\u0131\u2019n\u0131n o g\u00fczelim adet ve t\u00f6relerinin yerini, hi\u00e7 kimsenin tasvip edip benimsemedi\u011fi \u201choyratl\u0131k, neme laz\u0131m- c\u0131l\u0131k. ad\u00e2m sende, bo\u015fver gitsin, k\u00f6r m\u00fc o da yaps\u0131n, bana ne, benimle mi kazand\u0131?\u201d<\/strong>gibi ho\u015f olmayan anlay\u0131\u015flar doldurmu\u015ftur. Hal b\u00f6yle olunca da haliyle eskilerden kopularak, sosyal ba\u011flar zay\u0131flam\u0131\u015f ve \u201cah eskiden\u201d<\/strong> diyen her a\u011f\u0131z ge\u00e7mi\u015fin \u00f6zlemini dile getirmekten kendini alamam\u0131\u015ft\u0131r…<\/p>\n\n\n\n Ba\u011f-bah\u00e7e, tarla, harman i\u015flerinde kim \u00f6nce i\u015fini bitirirse, hemence akrabas\u0131na veya kom\u015fusuna yard\u0131ma giderlerdi eskilerde. Yahutta bir i\u015f \u00f6ncesi anla\u015farak s\u0131rayla i\u015fler yap\u0131l\u0131r, bunada \u201cguba\u015fma\u201d<\/strong> denirdi. Bir i\u015f yeri \u00e7ok kalabal\u0131k g\u00f6z\u00fck\u00fcyorsa, orada guba\u015fman\u0131n var oldu\u011fu bilinirdi. Bu guba\u015fma (imece) genelde; \u0131rgatl\u0131k i\u015flerinde, \u00e7ift ve nadas i\u015flerinde, sap \u00e7ekme ve d\u00fcven i\u015flerinde, ba\u011f depme (belleme) ve ba\u011f bozum i\u015flerinde, bulgur, yarma yapma ve \u00e7ekme i\u015flerinde, dibek d\u00f6\u011fme ve tuz \u00e7ekme i\u015flerinde, tohumluk eleme, ekin ekme ve bunun gibi i\u015fler i\u00e7in yap\u0131l\u0131rd\u0131. B\u00f6ylece i\u015fler daha erken, daha d\u00fczenli ve usanmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak, birlik ve bereaberlik i\u00e7erisinde tez zamanda bitirilirdi.<\/p>\n\n\n\n Her mevsimin kendine has olan i\u015fleri, bu mant\u0131ktan hareketle yap\u0131l\u0131rd\u0131. K\u00f6yde ya\u015fayan t\u00fcm insanlar\u0131n kendilerine g\u00f6re yapacaklar\u0131 i\u015fleri vard\u0131 tabii ki. Bunlar\u0131 \u015f\u00f6yle mevsimlerine g\u00f6re bir s\u0131ralamaya ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda:<\/p>\n\n\n\n \u0130lkbahar i\u015fleri:<\/strong> Art\u0131k bahar gelmi\u015f koyun kuzuya, \u00e7ay\u0131r \u00e7imene, inek danaya insanlar da bollu\u011fa kavu\u015fmu\u015flard\u0131r. S\u00fct yo\u011furt ve a\u011f\u0131z art\u0131k her evde bulunur hale gelmi\u015ftir. \u0130lkbahar k\u00f6ye bir hareket getirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hemen her t\u00fcrl\u00fc i\u015f \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7it ve \u00e7evirme i\u00e7ine fideler dikilir. Bah\u00e7eler haz\u0131rlan\u0131r, ihtiyaca g\u00f6re kerpi\u00e7ler d\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Saban veya hayvan pulluklar\u0131yla herklere ba\u015flan\u0131r. S\u0131\u011f\u0131r haricindeki i\u015f yapan hayvanlar\u0131n g\u00fcd\u00fclmeleri, mal i\u00e7in da\u011flarda yatmalar ba\u015flar. Ke\u00e7ilerin k\u0131rk\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. Koyunlar\u0131n k\u0131rk\u0131m\u0131 ise, g\u00fcn d\u00f6n\u00fcm\u00fc olan Haziran sonuna b\u0131rak\u0131l\u0131rd\u0131. Fidan dikmek, a\u011fa\u00e7lar\u0131 budamak, sebze, meyve, karpuz ve kavun ekme i\u015fleri hep bu d\u00f6nemin i\u015fleridir. K\u00f6yl\u00fcler, b\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcyle seferber olurcas\u0131na hep d\u0131\u015far\u0131larda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r hale gelirler. Okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar ise; ya\u015f me\u015felerden deve denilen iki ayakl\u0131 bir \u00e7ekecek yaparlar, onlarla k\u00f6y\u00fcn yak\u0131nlar\u0131ndan evlerine odun \u00e7ekerlerdi. S\u0131ravari, toz duman i\u00e7erisinde develeriyle gelen bu \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7abalar\u0131 g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer- di do\u011frusu.<\/p>\n\n\n\n \u00c7e\u015fmelerde k\u00f6m\u00fc\u015fler y\u0131kan\u0131p bezirlenir, koyun ve ke\u00e7iler de katranlan\u0131rd\u0131. \u0130\u015fe yaramayan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7al\u0131lar, ye\u015filken getirilir ve belli yerlere istif edilirdi. Buna \u201cbast\u0131rma\u201d<\/strong> derlerdi. Bunlar\u0131 ate\u015f tutu\u015f-turucu olarak k\u0131\u015f\u0131n yakarlard\u0131. Budanm\u0131\u015f ya\u015f odunlardan da, k\u00fc\u00e7\u00fck bah\u00e7e veya o\u011flak kuzu koyma yerleri yaparlard\u0131 ki, buna da \u201c\u00e7it\u201d <\/strong>denirdi. Yine budanm\u0131\u015f odunlardan evin d\u0131\u015flar\u0131na dairesel \u00e7it \u00e7evirirler, i\u00e7erisine g\u00fcnd\u00fczleri k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f, geceleri de b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanlar\u0131n konaca\u011f\u0131 bu yerlere de \u201ca\u011f\u0131l\u201d veya \u201ca\u011fal\u201d derlerdi.<\/p>\n\n\n\n Bahar\u0131n k\u00f6yde ye\u015fil otlar \u00e7ok oldu\u011fundan t\u0131rpanla bi\u00e7ilir, kurutulur ve evlerin \u00e7evresinin uygun bir yerine istif edilerek \u00fcst\u00fc \u00e7al\u0131larla kapat\u0131l\u0131rd\u0131. K\u0131\u015f\u0131n hayvanlar\u0131n \u00e7ok severek yedi\u011fi bu yeygiye \u201cotluk\u201d denirdi. At, e\u015fek, buza\u011f\u0131 gibi hayvanlar; urgan, zincir ve \u00f6rme gibi iplere ba\u011flan\u0131r, kaz\u0131k ve zikkeyle de otlu yerlere \u00e7ak\u0131l\u0131rd\u0131. Hayvanlar\u0131n bu \u015fekilde ba\u011flanmas\u0131na da \u201c\u00f6rkleme\u201d <\/strong>derler. \u00c7ocuk- lara \u201ce\u015fe\u011fin \u00f6rk\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftir, buza\u011f\u0131y\u0131 \u00f6rkle\u201d diye de emirler verir- lerdi.<\/p>\n\n\n\n Ba\u011f-bah\u00e7e, tarla-tapan i\u015flerinin her \u00e7e\u015fidi, ev ve m\u00fc\u015ftemi-lat\u0131na ait olan yerlerin tamirat\u0131, ka\u015f ve bacalar\u0131n yap\u0131m\u0131, s\u0131vanmalar\u0131, evlerin bahar temizlikleri, yeni do\u011fan o\u011flak, kuzu, buza\u011f\u0131 ve civcivlerin bak\u0131mlar\u0131. Hayvanlar\u0131n yapa\u011f\u0131 ve y\u00fcnlerinin y\u0131kanmalar\u0131. K\u00fcnlerin (hayvan g\u00fcbresi) tarlalara \u00e7ekilmesi. Yaz mevsimi i\u00e7in a\u011fa\u00e7 k\u00f6kenli alet-edevatlar\u0131n yap\u0131mlar\u0131. \u00d6rne\u011fin: Anadut, t\u0131rm\u0131k, yaba, balta, k\u00fcrek, t\u0131rpan, orak, \u00e7apa, \u00e7epin ve dirgen saplar\u0131, sele, sepet, k\u00fcfe, \u00e7eten, ar\u0131 sepeti, teskere veya gerne (\u00e7amur ve ta\u015f gibi malzemeleri ta\u015f\u0131mak i\u00e7in iki ki\u015finin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir ara\u00e7) yap\u0131mlar\u0131. A\u011fa\u00e7 yap\u0131m i\u015flerinin baz\u0131lar\u0131n\u0131 kendileri yapar, yapamad\u0131klar\u0131n\u0131 da k\u00f6y\u00fcn ustalar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcrlerdi. Demir aksaml\u0131 olan saban demiri, kazma, balta, keser, tahra, ma\u015fa, zikke, k\u00fcrek, bel, \u00e7apa, \u00e7epin, cemek, ka\u011fn\u0131, kay\u0131\u015f ve ko\u015fum malzemelerinin demir kesimleri, soba ve mangal ayaklar\u0131, nal, orak, gullep, sa\u00e7 aya\u011f\u0131, soba k\u00fcre\u011fi, eysiran gibi aletleri, k\u00f6ylere gelen \u00e7ingenlere yapt\u0131r\u0131rlard\u0131. Kalbur, g\u00f6zer, \u00e7ilingir ve elekleri de yine k\u00f6yleri gezen elek\u00e7ilerden al\u0131rlard\u0131. Ka\u011fn\u0131 kay\u0131\u015f\u0131, boyunduruk kay\u0131\u015f\u0131, \u00e7ar\u0131k, yo\u011furt derisi gibi malzemeleri de kendileri imal ederlerdi. Cam\u0131z (manda, k\u00f6m\u00fc\u015f), \u00f6k\u00fcz, at ve e\u015fek gibi hayvan- lar\u0131n ayaklar\u0131 hep bu mevsimde nalbantlarca nallan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Gad\u0131mana (mad\u0131mak), yemlik, \u00e7\u0131tl\u0131k, c\u0131ynak, hardal, tekercan, gatlangav\u0131h ve bur\u00e7al\u0131k gibi yaray\u0131\u015fl\u0131 otlar\u0131n toplanmas\u0131 bu mev- simin en zevkli i\u015fleri aras\u0131ndad\u0131r. Kad\u0131nlar kendi aralar\u0131nda gurup- la\u015farak yemlik i\u00e7in t\u00e2 B\u0131y\u0131kayd\u0131n\u2019\u0131n \u00f6ze gider, \u00f6nlerinde \u00f6nl\u00fckler, ba\u015flar\u0131nda boh\u00e7alar dolusu yemlikle tez elden gelmelerini hemen herkes d\u00f6rt g\u00f6zle beklerdi. Yufka aras\u0131na d\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olan yemli\u011fin, bir tas \u00e7alkama veya gat\u0131h e\u015fli\u011finde yenmesi \u00e7ekilen t\u00fcm zahmetlere de\u011ferdi do\u011frusu. Hele gad\u0131manadan yap\u0131lan o s\u0131cak b\u00fckmeye hani \u201cyemede yan\u0131nda yat\u201d tabiri \u00e7ok uygun d\u00fc\u015ferdi. Gad\u0131mana cac\u0131\u011f\u0131n\u0131 yufka ekme\u011finden olu\u015fan sunakla yeme i\u015fine ise deme gitsin; senin bal\u0131na, b\u00f6re\u011fine de\u011fi\u015fmezlerdi do\u011frusu.<\/p>\n\n\n\n Yaprak zaman\u0131 yine kad\u0131nlar birlikte giderler, toplanan yapra\u011f\u0131n yan\u0131nda kedi kula\u011f\u0131, tav\u015fan \u00e7ak\u0131lda\u011f\u0131, \u0131\u015fg\u0131n ve ye\u015fil erik getirerek merakla bekleyen \u00e7ocuklar sevindirilir. Erkekler sabah erkenden da\u011flara giderler ya\u011fl\u0131k (b\u00fcy\u00fck mendil) ve \u00e7antalar dolusu kuzu g\u00f6bele\u011fi, sar\u0131 evlek, kara evlek ve gaymac\u0131k denen mantar getirirlerdi. Yo\u011furt derileri, hal\u0131, kilim-ke\u00e7e, zahire ve un \u00e7uvallar\u0131-n\u0131n y\u0131kanmas\u0131, tur\u015fu, pekmez, sal\u00e7a ve peynir \u00e7anak veya k\u00fcplerinin temizlenmeleri\u2026 Bahar\u0131n ilk zamanlar\u0131nda arpalar\u0131n ekilmesi (bu gelenek \u00e7ok sonralar\u0131 de\u011fi\u015ferek g\u00fcze ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r)\u2026Nohut, mercimek bostan dikimleri…Bahar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru peynir yap\u0131mlar\u0131 ve deri- lere yo\u011furt al\u0131mlar\u0131 yap\u0131l\u0131r. Kurutmak i\u00e7in ot ve \u00e7ay\u0131rlar\u0131n bi\u00e7ilmesi, \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lamalar\u0131n, \u00e7apalama, budama ve belleme gibi i\u015flemlerin hep bu mevsimde yap\u0131lmalar\u0131 sa\u011flan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n K\u0131\u015f sonu bahar\u0131n ilk zamanlar\u0131nda, k\u00f6y\u00fcn kuzey kerpi\u00e7 ve ta\u015f ocaklar\u0131 gibi \u00e7ukurlar\u0131nda denelenmi\u015f kar kal\u0131rd\u0131. Bunlar\u0131n helke, sitil ve bakra\u00e7larla getirilip \u00fczerine pekmez d\u00f6k\u00fclerek yenmesi \u00e7ok sevilirdi. Karl\u0131 pekmeze, karsanba\u00e7 denirdi. En sona kalan bu karlar \u00e7o\u011funlukla, toprakl\u0131k ve k\u00fct\u00fck yerinde bulunurdu. B\u00f6ylece mevsimin ve y\u0131l\u0131n en son kar\u0131, bahar\u0131n ilk s\u0131caklar\u0131nda t\u00fcketilip \u00f6b\u00fcr y\u0131l bek- lenirdi.<\/p>\n\n\n\n \u0130lkbahar\u0131n sevilen i\u015flerinden birisi de, ak\u015famlar\u0131 o\u011flak ve kuzular\u0131 anneleriyle birlikte harman yerinde otlatmakt\u0131. K\u00f6y\u00fcn t\u00fcm harman yerleri hatta yama\u00e7lar bile bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclere bezenirdi. Ak\u015fam g\u00fcne\u015f batanda, \u00e7ocuklar\u0131n ba\u011fr\u0131\u015fmalar\u0131, insanlar\u0131n \u0131sl\u0131klar\u0131 k\u00f6pek-lerin havlamalar\u0131, koyun ve kuzular\u0131n mele\u015fmeleri, ufkun k\u0131z\u0131ll\u0131\u011f\u0131, yava\u015f yava\u015f karanl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fclmekte olan o k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn g\u00f6r\u00fcn- t\u00fcs\u00fc halen t\u00fcm insanlar\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6z\u00fcnden kaybolmayan manzara- lardand\u0131r…<\/p>\n\n\n\n Da\u011flardaki \u00e7obanlar\u0131n \u00f6n\u00fcndeki kuzulayan ke\u00e7i ve koyun-lar\u0131n yavrular\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar evlere ta\u015f\u0131r, onlar da yumurtayla sevindiri-lirdi. Bahar\u0131n ilk \u00e7i\u011fdemlerini \u00e7ocuklar kiski\u00e7le (ucu sivri de\u011fnek) kazar, \u00e7i\u011fdemlerin her birini erik veya armut kurusu bir a\u011fac\u0131n dikenlerine saplayarak ev ev dola\u015ft\u0131r\u0131r, yumurta toplayarak sevinen bu \u00e7ocuklar her eve vard\u0131klar\u0131nda da oraya \u015f\u00f6yle seslenirlerdi :<\/p>\n\n\n\n Bi bi\u015fiii, bi\u015fiiii, Alacadan atlad\u0131m, Verenin o\u011flu olsun, K\u0131z gelin olup gitsin, Okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n biraz irice olanlar\u0131n\u0131, tatilin bitimiyle beraber mal g\u00fctmeler beklerdi. Sabah\u0131n o tatl\u0131 uykusunu alamadan kald\u0131r\u0131lan \u00e7ocuklar, g\u00fcne\u015fin do\u011fmas\u0131yla beraber, elinde de\u011fnek, s\u0131rt\u0131nda veya belinde az\u0131k, \u00f6n\u00fcnde mallar\u0131yla sisli da\u011flar\u0131n yollar\u0131n\u0131 tutarlard\u0131. Hayvanlar\u0131n\u0131 otlatan bu \u00e7ocuklar\u0131n korkulu r\u00fcyalar\u0131n\u0131n birisi k\u0131r bek\u00e7ileri di\u011feri de bu\u011felekti. Yamal\u0131 elbiseli, g\u00fcne\u015fin s\u0131ca\u011f\u0131nda kararm\u0131\u015f, aya\u011f\u0131nda so\u011fuk kuyu veya naylonu olan, \u00e7\u0131plak aya\u011f\u0131 so\u011fuk kuyu sayesinde kara turpa d\u00f6nen bu \u00e7ocuklar, g\u00fcn\u00fcn 15 saatini da\u011flarda ge\u00e7irirlerdi. Mal g\u00fcden \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun az\u0131klar\u0131 ise hemen hemen her g\u00fcn ayn\u0131s\u0131 olacak cinstendi. Ya\u011fl\u0131 oma\u00e7, pekmez omac\u0131, ha\u015flanm\u0131\u015f yumurta, sadece kuru \u00e7\u00f6rek veya bez i\u00e7inde kurumu\u015f ekme\u011fi ve bir torba yo\u011furt. Bu zavall\u0131 \u00e7ocuklar o ya\u015flar\u0131nda hayat\u0131n y\u00fck\u00fcne ortak edilirdi. Do\u011fru d\u00fcr\u00fcst okuyamayan, beslenemeyen, de\u011ferlendirilemeyen bu \u00e7ocuk-lar\u0131n pek \u00e7o\u011fu ileriki y\u0131llarda ya evinin, ya devletin veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7ileri olmak durumundan kurtulamayacaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n S\u0131\u011f\u0131r \u00e7obanlar\u0131, buza\u011f\u0131 \u00e7obanlar\u0131, davar \u00e7obanlar\u0131, kuzu \u00e7obanlar\u0131 hep bu mevsimlerde tutulur ve g\u00f6revlerine ba\u015flarlard\u0131. K\u0131r bek\u00e7ileri, ba\u011f bek\u00e7ileri, k\u00f6y\u00fcn imam\u0131 tutulur ve haklar\u0131 (\u00fccretleri) k\u00f6yl\u00fcye ait olmak \u00fczere belirlenirdi. Bunlar\u0131n hepsinin haklar\u0131 ka\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fcz\u00fcn \u00f6denmek \u00fczere ekin verilir, sadece s\u0131\u011f\u0131r \u00e7oban\u0131na verilmek \u00fczere g\u00fcnde birer ekmek toplama adeti devam ettirilirdi.<\/p>\n\n\n\n Hani \u201czor dostum zor\u201d diyen bir s\u00f6z varya, i\u015fte aynen \u00f6yleydi \u015fu zavall\u0131 k\u00f6yl\u00fclerin durumlar\u0131. Hayat\u0131n \u00e7ilesine bir de cahillik ve imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k kar\u0131\u015f\u0131nca i\u015fler iyice sarpa sar\u0131yor ve istikbal herkesin g\u00f6zlerinde kara bir da\u011f yuma\u011f\u0131 gibi durarak umutlar\u0131 eritiyordu.<\/p>\n\n\n\n Yaz i\u015fleri: <\/strong>Bu mevsimde yap\u0131lan i\u015fler olduk\u00e7a fazlad\u0131r. Zaten k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn en \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131 bu zaman dilimidir. Eskilerde k\u00f6yde s\u00fcr\u00fc \u00e7ok oldu\u011fu i\u00e7in, davarlar\u0131n sa\u011f\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu da\u011fda yap\u0131l\u0131rd\u0131. Sa\u011f\u0131m zaman\u0131 kad\u0131nlar toplan\u0131r herkesin belli yerlerinde bu i\u015fi yaparlar, s\u00fctleri elde veya merkeplerle evlere getirirlerdi. Peynir yap\u0131m\u0131 ve deriye yo\u011furt al\u0131m\u0131 devam ederdi ki bu derilerden, son g\u00fcz a\u00e7\u0131lmak \u00fczere tereya\u011f\u0131, iri ve ince tarhanalar yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u00c7obanlar ve bir k\u0131s\u0131m mal g\u00fcdenler da\u011fda yatarlar. Nohut, mercimek, bur\u00e7ak, gibi \u00fcr\u00fcnler elle toplan\u0131r; arpa, bu\u011fday gibi \u00fcr\u00fcnler de t\u0131rpanla bi\u00e7ilirdi. Bu bi\u00e7im, \u00f6nceleri t\u0131rpan ve gal\u0131\u00e7la (orak) yap\u0131l\u0131rken, 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar- dan itibaren bu i\u015flerin yerini bi\u00e7erd\u00f6ver ald\u0131. Irgatl\u0131\u011fa g\u00fcn do\u011fmadan gidilir, g\u00fcn do\u011funcaya kadar birer iki\u015fer \u00e7\u0131k\u0131m (yar\u0131m d\u00f6n\u00fcml\u00fck yer) al\u0131n\u0131rd\u0131. Art\u0131k g\u00fcne\u015f do\u011fmu\u015f \u0131rgatlar da gayfeltiye (kahvalt\u0131) otur- mu\u015flard\u0131r. Kahvalt\u0131 da ise ; pekmez omac\u0131, ya\u011fl\u0131 oma\u00e7, peynir, yumurta veya yo\u011furt gibi \u015feyler olurdu. Irgat\u0131n b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc \u201ca\u015f sabah\u0131n, i\u015f sabah\u0131n<\/strong>\u201d der ve gayretle i\u015fe ba\u015flat\u0131rd\u0131. \u0130\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken k\u00f6ydeki g\u00fcnl\u00fck olaylar, masallar ve hikayeler, arada s\u0131rada t\u00fcrk\u00fcler s\u00f6ylenirdi ki ki\u015filere bezginlik gelmesin diye. Da\u011f, ta\u015f hep insan kaynamakta, her t\u00fcrl\u00fc hayvan sesleriyle ortal\u0131k sessiz kalmamaktad\u0131r. Irgatlar, bek\u00e7iler, mal g\u00fcden \u00e7ocuklar, s\u0131\u011f\u0131r, dana, davar, o\u011flak ve kuzu \u00e7obanlar\u0131n\u0131n t\u00fcrk\u00fcleri, uzaktan uza\u011fa ba\u011fr\u0131\u015f\u0131p \u00e7a\u011fr\u0131\u015fmalar, k\u00f6pek havlamalar\u0131 ve e\u015fek an\u0131rt\u0131lar\u0131 ak\u015fam\u0131n gelme vaktine kadar s\u00fcrer giderdi. Yan\u0131k y\u00fczler, nas\u0131rl\u0131 eller, a\u011fr\u0131yan beller, yorulan bedenler, art\u0131k iyice bit\u00e2p d\u00fc\u015ferek kendilerini atacaklar\u0131 bir g\u00f6lge ararlard\u0131. \u00d6\u011flenin s\u0131ca\u011f\u0131 ortal\u0131\u011f\u0131 iyice kavurmaktad\u0131r. Bu s\u0131ra erkekler, biten sular\u0131n\u0131 tazelemek i\u00e7in g\u00f6zelere veya \u00e7e\u015fmelere iner bardak, se\u011fenk, testi, \u00e7\u00f6t\u00fcre gibi kaplar\u0131n\u0131 doldurur, hayvanlar\u0131n\u0131 sular ve tarlas\u0131na geri gelirken kad\u0131nlarda, etraftan \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131 toplayarak o s\u0131cakta g\u00fcnlerce hi\u00e7 de\u011fi\u015fmeyen \u00f6\u011fle yeme\u011fi i\u00e7in bulgur pilav\u0131 pi\u015firirlerdi. Bir g\u00f6lge bulmu\u015flarsa ne \u00e2l\u00e2, bulamam\u0131\u015flarsa g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda onlar yeme\u011fi yer, yemek de onlar\u0131… Varsa bir el\u00e7im ye\u015fil so\u011fan, torba yo- \u011furdundan koyuca \u00f6zenmi\u015f bir ayran o yorgunlu\u011fa ve o bedenlere sanki il\u00e2\u00e7 gibi gelirdi. \u0130\u015f g\u00f6r\u00fclen tarlalar k\u00f6ye yak\u0131nsa, \u00f6\u011fle yeme\u011fi evden gelen bir yarma a\u015f\u0131 olurdu ki bu, her el\u00e7im al\u0131n\u0131\u015fta ba\u015flar\u0131 k\u00f6ye bakt\u0131r\u0131rd\u0131. Yemek sonras\u0131 \u00e7ok az olmak kayd\u0131yla, erkekler biraz olsun kestirirken, kad\u0131nlar da bula\u015f\u0131klar\u0131 y\u0131karlar ve ak\u015fam \u00e7ocuklar\u0131 sevindirmek i\u00e7in \u00e7\u0131tl\u0131klardan sak\u0131z yaparlard\u0131. Ak\u015fam evlere gelirken su kaplar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131n veya bir destenin alt\u0131na koyarlard\u0131 ki sabaha kadar buz gibi olsun diye. Irgatl\u0131\u011fa y\u00fcr\u00fcyerek, atla, e\u015fekle veya at arabas\u0131yla gidip gelirlerdi. Sap ta\u015f\u0131ma, d\u00f6venle s\u00fcrme ve k\u0131saca harman i\u015fleri bu d\u00f6nemin en \u00f6nemli ve en a\u011f\u0131r i\u015fleri aras\u0131ndayd\u0131. Bulgur, yarma, k\u0131rma, un, zavur gibi bu i\u015fler insanlar\u0131 \u00e7ok me\u015fgul ederdi. Genelde bi\u00e7im i\u015fleri olan \u0131rgatl\u0131kta veya di\u011fer baz\u0131 i\u015flerin bitiminden sonra \u0131rgatlar taraf\u0131ndan s\u00f6ylenilen bir dua ve salavatlama yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n\n\n\n Terse harman savurma<\/strong><\/p>\n\n\n\n Verebe ka\u011fn\u0131 devirme.<\/p>\n\n\n\n Ak\u015fama ya\u011fl\u0131 kavurma,<\/p>\n\n\n\n Verelim onlar a\u015fk\u0131na<\/p>\n\n\n\n Peygamber can\u0131na salavat<\/p>\n\n\n\n Sallallahu Muhammed…<\/p>\n\n\n\n A\u015fa\u011f\u0131dan gelir h\u00e2besi,<\/p>\n\n\n\n \u0130\u00e7i dolu elmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ak\u015fama kabak dolmas\u0131<\/p>\n\n\n\n Verelim onlar a\u015fk\u0131na<\/p>\n\n\n\n Peygamber can\u0131na salavat<\/p>\n\n\n\n Sallallahu Muhammed…<\/p>\n\n\n\n Ali\u2019yinen Veli\u2019yinen,<\/p>\n\n\n\n Irgatl\u0131k ettik deliyinen.<\/p>\n\n\n\n Ak\u015fama o\u011ful bal\u0131y\u0131nan<\/p>\n\n\n\n Verelim onlar a\u015fk\u0131na<\/p>\n\n\n\n Peygamber can\u0131na salavat<\/p>\n\n\n\n Sallallahu Muhammed..<\/p>\n\n\n\n Irgatl\u0131ktan ak\u015fam eve d\u00f6nerlerken, sen zannedersin ki; k\u00f6ye bir kervan gelmekte. At arabas\u0131 ve e\u015fekler \u00fczerinde gelen bu gruplar\u0131 k\u00f6y\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131 kar\u015f\u0131lar, bir taraftan da mal g\u00fcdenlerin mallar\u0131, \u00f6b\u00fcr taraftan da s\u0131\u011f\u0131r ve dana s\u00fcr\u00fcleri k\u00f6ye girerken b\u00fcy\u00fck bir hareketlilik olu\u015fturur. Toz dumana kar\u0131\u015fm\u0131\u015f, k\u00f6peklerin havlamalar\u0131 ayyuka \u00e7\u0131k- m\u0131\u015f, \u00e7obanlar\u0131n \u201cho hoo\u201dlar\u0131, mal g\u00fcdenlerin \u201cl\u00f6o l\u00f6oo\u201dlar\u0131, \u0131rgattan gelenlerin \u201clayn-ulayn\u201dlar\u0131 bir birine kar\u0131\u015fan ba\u011fr\u0131\u015fmalar\u0131, e\u015feklerin an\u0131rmalar\u0131 bir ses c\u00fcmb\u00fc\u015f\u00fcne bo\u011fard\u0131 Selaml\u0131\u2019y\u0131.<\/p>\n\n\n\n Irgatl\u0131\u011f\u0131 bitirenler bir nefes al\u0131rken, bir taraftan da ka\u011fn\u0131lar sap \u00e7ekme durumuna haz\u0131rlan\u0131r. Kara \u00e7avlar, oklar, kaz\u0131klar, kay\u0131\u015f ve ip halkalar\u0131, urganlar, sicimler, ka\u011fn\u0131n\u0131n devrilmesini \u00f6nlemek i\u00e7in s\u0131r\u0131klar, hep bu haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7indedir. Sap ka\u011fn\u0131lar\u0131 yi\u011finden yi\u011fine \u00e7ekilirken \u00e7ok y\u00fcklemek, \u00f6nlerini g\u00fczel ve sa\u00e7akl\u0131 y\u00fcklemek, devirmeden getirmek, \u201cdovvah\u201d deyip harman yerine \u00e2lemek, har-mandaki sap ka\u011fn\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde bir el\u00e7im ye\u015fil so\u011fan e\u015fli\u011finde, \u015f\u00f6yle bir yarma\u015f\u0131 yemek b\u00fct\u00fcn yorgunlu\u011fa de\u011ferdi do\u011frusu. Kad\u0131n-larca harman yerleri s\u00fcpr\u00fcl\u00fcr ve tertemiz edilirdi. Art\u0131k yollar hep sap ka\u011fn\u0131lar\u0131n\u0131n izlerini ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sap d\u00fczenine g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f ka\u011fn\u0131lar ve at arabalar\u0131, sabah\u0131n \u00e7ok erken bir saatinde tarlalar\u0131n yollar\u0131na d\u00fc\u015ferlerdi. Sapa iki ki\u015fi gider, ki\u015fileri olmayanlar ise ipi \u00e7ekmek ve \u00f6k\u00fczlerin \u00f6n\u00fcn- den gitmek i\u00e7in \u00e7ocuk g\u00f6t\u00fcrmeleri gerekirdi. Uykuya ve i\u015fe dayana- mayan k\u00fc\u00e7\u00fckleri erkenden bir \u015filte aras\u0131na koyarak ka\u011fn\u0131ya yat\u0131r\u0131rlar. Tarlaya kadar uyuyan k\u00fc\u00e7\u00fckler orada uyand\u0131r\u0131l\u0131r ve mallara sahip olurlard\u0131 ki daha g\u00fcne\u015f yeni yeni do\u011fmak \u00fczeredir. Ka\u011fn\u0131 y\u00fck\u00fcn\u00fc al\u0131ncaya kadar yi\u011finden yi\u011fine \u00e7ekilerek i\u015f bitirilir ve yola d\u00fc\u015f\u00fc- l\u00fcrd\u00fc. Ka\u011fn\u0131y\u0131 deviren, sap kayd\u0131ran, maz\u0131 veya \u00e2re k\u0131ranlar yollarda per peri\u015fan olurken. Sorunsuz gelenler g\u00fczel \u00f6ten ka\u011fn\u0131 sesiyle birlikte bir zafer kazanm\u0131\u015f komutan edas\u0131yla harman yerine \u201cdov- vah\u201d deyip \u00e2lerdi. Bu saplar\u0131 \u201ckabak, oturum, bilezik\u201d ad\u0131n\u0131 ver- dikleri \u015fekillerde istif ederlerdi. Saptan gelen ka\u011fn\u0131lar\u0131n kime ait olduklar\u0131 uzaktan bile seslerinden bilinirdi\u2026 Ka\u011fn\u0131lar\u0131n maz\u0131lar\u0131n\u0131 tere ya\u011f\u0131 ile ya\u011flarlard\u0131 ki iyi \u00f6ts\u00fcn ve yanmas\u0131n diye.<\/p>\n\n\n\n Sap \u00e7ekimi bitince, istiflenmi\u015f olan bu saplar\u0131 \u201cd\u00f6\u015f\u015fek\u201d ad\u0131n\u0131 verdikleri bir \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131r ve \u00fczerine d\u00fcveni atarlard\u0131. Bir yandan d\u00fcven s\u00fcr\u00fcl\u00fcrken, bir yandan da dirgen ve yabalarla evirip \u00e7evirerek aktar\u0131rlard\u0131. D\u00fcvenlerin y\u0131\u011fd\u0131rmas\u0131n\u0131(d\u00fcveni \u00e7eken hayvanlar\u0131n d\u0131\u015f-k\u0131lar\u0131n\u0131n ince samanlar\u0131 toplamas\u0131) \u00f6nlemek i\u00e7in birer de tekne konurdu. Tekne, \u00f6k\u00fczlerin d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7ine koymaya yarard\u0131. Saplar d\u00fcvenlerin di\u015fleriyle par\u00e7alan\u0131p ufalan\u0131r saman olmaya y\u00fcz tutard\u0131. Sap\u0131n bu hale gelmesine \u201cmalama\u201d denirdi. Bu malama esnas\u0131nda bazen hayvanlar\u0131n a\u011f\u0131zlar\u0131 sepetlerle ba\u011flan\u0131rd\u0131. Malamay\u0131 bilezik yaparlar, onu da tekrar tekrar s\u00fcrerlerdi. \u00c7ok incelmi\u015f malamay\u0131, orta bir yere koni \u015feklinde y\u0131\u011farlar , buna da \u201ct\u0131naz\u201d derlerdi. B\u00fct\u00fcn saplar t\u0131naz oluncaya kadar, ayn\u0131 i\u015flemler hep tekrarlan\u0131r dururdu. Haz\u0131r hale gelmi\u015f olan t\u0131nazlar, yel esti\u011fi zaman yabalarla savrulur ve \u00e7e\u00e7ler olu\u015fturulurdu. T\u0131nazlar\u0131n ve \u00e7e\u00e7lerin etraflar\u0131 ayakla veya ad\u0131mla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 bu\u011fdaylar tahmin edilirdi. E\u011fer geceleri savurma i\u015fi yap\u0131l\u0131yorsa denizci fenerlerinin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, sabahlayan so\u011fuk bir testi suyu, ayazda kalm\u0131\u015f bir karpuz, bir ya\u011fl\u0131k \u00fcz\u00fcm e\u015fli\u011finde ne de g\u00fczel olurdu…<\/p>\n\n\n\n Ka\u011fn\u0131lar\u0131n \u00e7etenleri, samanl\u0131klar\u0131n temizlikleri, samanlar\u0131n \u00e7ekilmesi i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131r, tohumluklar elenip il\u00e2\u00e7lanarak ambar veya helkirlere \u00e7ekilirdi. Un i\u015fleri ve bulgurlar\u0131n kaynat\u0131lmas\u0131 hep bu za- manda yap\u0131lan i\u015flerdendi. Gece g\u00fcnd\u00fcz demeden, dur durak bilme- den \u00e7al\u0131\u015fan bu insanlar, zaman\u0131 gelince bir i\u015fi bitirip di\u011ferine ba\u015flaman\u0131n heyecan\u0131n\u0131 ya\u015farlard\u0131. Harman i\u00e7indeyken insanlar\u0131n i\u015fini zorla\u015ft\u0131ran ve zorlar\u0131na giden \u015fey ya\u011fmurun ya\u011fmas\u0131yd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc; sap olsun saman olsun \u0131sland\u0131\u011f\u0131 zaman kendisinin ve yerinin kurumas\u0131 bir \u00e7ileydi. Daneler yeniden \u00e7imlenip \u00e7\u0131kar, i\u015fler uzar insanlar da haliyle tela\u015flan\u0131rlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Atla d\u00fcven s\u00fcrerken atlar\u0131n parlay\u0131p, d\u00fcveni al\u0131p ka\u00e7malar\u0131, inat \u00f6k\u00fczlerin kiriyip yatmalar\u0131, cam\u0131zlar\u0131n s\u0131cakta a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7arak gitmeyi\u015fleri, d\u00fcvenlerin y\u0131\u011fd\u0131r\u0131\u015flar\u0131 insanlar\u0131 u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131r ve \u00e7ok g\u00fczel seyirlik manzaralar olu\u015ftururdu. Saman \u00e7ekerken r\u00fczg\u00e2r istenmez iyi havalar beklenir, k\u0131\u015f unu i\u00e7in de\u011firmene ka\u011fn\u0131larla gidilirdi.<\/p>\n\n\n\n Bulguru kaynat\u0131rken kimi kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde, kimileri de ka\u011fn\u0131lar veya at arabalar\u0131yla uzaktaki \u00e7e\u015fmelere giderdi. Bu i\u015f, i\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bir e\u011flenceye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. \u00d6rdek, kaz, tavuk kesilir, meyve, \u00fcz\u00fcm ve sebze bolca g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, torba yo\u011furdu dala as\u0131l\u0131r, karpuzlar suya at\u0131l\u0131rd\u0131. Bu\u011fdaylar bir yandan y\u0131kan\u0131r, bir yandan kaynat\u0131l\u0131r bir yandan da serilip kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken \u00f6b\u00fcr yandan da yemekler b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Bu durum bir piknik havas\u0131 i\u00e7erisinde s\u00fcr\u00fcp giderdi. Ak\u015fam olanda bulgurun yan\u0131nda yatacak ki\u015finin d\u0131\u015f\u0131ndaki herkes eve gelir, ertesi g\u00fcn kurumu\u015f olan bulguru k\u00f6ye getirirlerdi. Bir araya gelen kad\u0131nlar g\u00fcnlerce bulguru se\u00e7erler ve d\u00f6vmeye haz\u0131r ederlerdi. K\u00f6ydeki dibekler(sohu) bo\u015f kalmaz, biri biter biri ba\u015flard\u0131. Bulgur d\u00f6vmesi bir e\u011flence i\u00e7erisinde ge\u00e7erdi. Kad\u0131nl\u0131 erkekli grup- lar ellerine a\u011fa\u00e7tan birer tokmak al\u0131p, s\u0131rayla dibe\u011fin i\u00e7indeki<\/p>\n\n\n\n Bulgura biri indirir, biri bindirirdi.<\/p>\n\n\n\n Evlerde bulgur yapanlar ise, damlar \u00fcst\u00fcne sererler, geceleri de bu sergi yan\u0131nda yatarlard\u0131. Bulgurun yan\u0131nda yatan\u0131n yarenleri bir araya gelir, meyve, \u00fcz\u00fcm, k\u00f6zlenmi\u015f m\u0131s\u0131r ve buna benzer yiye-cekler e\u015fli\u011finde gecenin ge\u00e7 saatlerine kadar sohbetleri uzar giderdi.<\/p>\n\n\n\n Yine bu zamanlarda gen\u00e7ler bir araya gelir, kendi aralar\u0131nda tavuk toplarlar, ba\u011flara gider bostan, meyve, \u00fcz\u00fcm, ellerinde teyp, bellerinde silah, a\u011f\u0131zlarda t\u00fcrk\u00fcler sabahlara kadar e\u011flenirlerdi. Sabaha do\u011fru evlere gelen gen\u00e7ler, hayatlar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 bu e\u011flen- celeri anlata anlata bitiremezlerdi.<\/p>\n\n\n\n Kad\u0131nlar\u0131n en a\u011f\u0131r ve en zor i\u015fleri genellikle bu mevsime rast gelir. Hele de k\u00fc\u00e7\u00fck bebek veya \u00e7ocu\u011fu olanlar i\u00e7in, hayat \u00f6yle kolay \u00e7ekilen cinsten bir \u015fey de\u011fildi. \u00c7ocuklar\u0131n bak\u0131m\u0131 ve beslen-meleri, ekmek veya \u00e7\u00f6rek yap\u0131m\u0131\u2026Y\u0131rt\u0131k, s\u00f6k\u00fck ve yama i\u015fleri, asbap y\u0131kama, bah\u00e7e ve bostan i\u015fleri\u2026S\u00fct sa\u011f\u0131mlar\u0131, yo\u011furt ve pey-nir yap\u0131mlar\u0131\u2026\u00c7obanlar\u0131n, \u0131rgatlar\u0131n ve evdekilerin yemeklerinin her g\u00fcn haz\u0131rlanmas\u0131\u2026Bitinceye kadar da\u011fdaki her t\u00fcrl\u00fc i\u015fe gidip gel- meler, bunlardan baz\u0131lar\u0131 sadece. \u0130\u015fte bunlar\u0131n hepsi kad\u0131nlarca yap\u0131l- mas\u0131 gerekli i\u015flerdendi\u2026<\/p>\n\n\n\n Fazla samanlar i\u00e7in m\u00fcnasip yerlere \u201cnoda\u201d yapar \u00f6ylece k\u0131\u015fa saklan\u0131rd\u0131. K\u0131\u015f i\u00e7in ekmek yakaca\u011f\u0131 ve ekmek yap\u0131m\u0131 ki kad\u0131nlar\u0131n en zor i\u015fleriydi. Savrulan samanlar\u0131n irisinden, hayvan g\u00fcbresinin ku rusundan, davarlar\u0131n k\u0131hahlar\u0131ndan, kuru gazel ve hayvanlar\u0131n yedik- leri saman art\u0131klar\u0131ndan olu\u015fan bu kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n ate\u015fiyle yufka ekmek- lerini yaparlard\u0131. O zamanlar \u015fimdiki gibi k\u0131\u015fl\u0131k kuru ekmek yapmaz-lard\u0131. Ekme\u011fi yine \u00e7ok\u00e7a yaparlar onu da b\u00fcy\u00fck kazan tekne veya te\u015flere b\u00fck\u00fcp katlayarak koyarlard\u0131. Ekme\u011fin belli say\u0131daki katla- mas\u0131na bir b\u00fck\u00fcm, bir \u00e7arp\u0131m veya bir k\u00fclte denirdi. Bayatlamaya f\u0131rsat kalmadan t\u00fcketilir, her evin n\u00fcfusu kalabal\u0131k oldu\u011fu i\u00e7in de tezecik biterdi. K\u00f6yl\u00fcm\u00fcz\u00fc en \u00e7ok yoran bu mevsimin i\u015fleriydi. Fazla bu\u011fdaylar\u0131n sat\u0131m\u0131, stoklar\u0131n yerle\u015ftirimi, tohumluklar\u0131n belli yerlere ila\u00e7lan\u0131p istiflenmesi, g\u00fcz\u00fcnki ekim i\u00e7in tarlalar\u0131n haz\u0131rlan- mas\u0131 bu mevsimin vazge\u00e7ilemez i\u015flerindendi.<\/p>\n\n\n\n Sonbahar(g\u00fcz) i\u015fleri<\/strong>: Tarladaki keseklerinin k\u0131r\u0131l\u0131p ekime haz\u0131rlanmas\u0131\u2026K\u0131\u015fl\u0131k yakacak i\u00e7in odunlar\u0131n kesilip, k\u00fct\u00fcklerin s\u00f6k\u00fclmesi\u2026Ba\u011flar\u0131n ve bostanlar\u0131n bozulmas\u0131\u2026Pekmez, \u00e7alma, ek\u015fi, tur\u015fu, sal\u00e7a, pestil, tarhana (iri ve ince olmak \u00fczere) yap\u0131m\u0131. Yo\u011furt derilerinin yay\u0131l\u0131p tereya\u011f\u0131n\u0131n elde edilmesi\u2026 \u00c7ok eskilerde konserve yap\u0131m\u0131 bilinmedi\u011finden, sadece bamya, ye\u015fil fasulye, patl\u0131can, biber, m\u0131s\u0131r, so\u011fan, sar\u0131msak gibi sebzeleri, \u00fcz\u00fcm, dut, kay\u0131s\u0131, erik, elma, armut, ayva gibi meyvelerin kurutulmas\u0131 yap\u0131l\u0131rd\u0131. Turp, pancar, havu\u00e7, yer elmas\u0131, patates ve pelit(palamut) gibi yeygiler de kum i\u00e7erisinde kuyulan\u0131rd\u0131. \u00dcz\u00fcmlerin iyileri se\u00e7ilir, uygun yerlerde saplar \u00fczerine serilerek k\u0131\u015fa kadar yenmesi sa\u011flan\u0131rd\u0131. Yine eski zamanlarda hayvan \u00e7ok oldu\u011fu i\u00e7in fazlal\u0131k etler kurutularak k\u0131\u015fa saklan\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc dolap olmay\u0131nca bu usul en ideal olarak t\u00e2 eskilerden beri yap\u0131la gelirdi.<\/p>\n\n\n\n Derilerden elde edilen tere ya\u011flar k\u00fcleklere, pekmezler ve tur- \u015fular k\u00fcplere, peynirler \u00e7\u00f6mleklere bas\u0131l\u0131r ve k\u0131\u015f i\u00e7in haz\u0131r hale getirilirdi.<\/p>\n\n\n\n Evlerin ve di\u011fer bar\u0131naklar\u0131n k\u0131\u015fa haz\u0131rlanmas\u0131 t\u00fcm k\u00f6yl\u00fcce yap\u0131l\u0131rd\u0131. Tamiratlar, damlar\u0131n \u00fczerine \u00e7orak getirme, \u00e7it, bast\u0131rma yap\u0131mlar\u0131, ihtiya\u00e7 veya yersizlikten dolay\u0131 fazla olan hayvanlar\u0131n sat\u0131lmalar\u0131, yarma ve bulgurlar\u0131n dibekte d\u00f6v\u00fcl\u00fcp, temizlenip ime- ceyle t\u00fcrk\u00fcler e\u015fli\u011finde el de\u011firmenlerinde \u00e7ekilme i\u015fleri, k\u0131\u015fl\u0131k ne gibi yiyecekler varsa onlar\u0131n haz\u0131rlan\u0131p yerle\u015ftirilmeleri, y\u00fcn \u00e7orap-kazak, atk\u0131, eldiven, \u015fubara(ba\u015fl\u0131k) gibi malzemeler i\u00e7in ip yap\u0131m\u0131, k\u00f6k boyalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, soba, mangal, k\u00fcrek ve bacalar\u0131n haz\u0131r- lan\u0131\u015f\u0131\u2026G\u00fcz bollu\u011funun sonunda ihtiya\u00e7lar i\u00e7in p\u0131rt\u0131 al\u0131mlar\u0131 yap\u0131- l\u0131rd\u0131. Son g\u00fczleri kom\u015fular bir araya gelerek, geceleri el ta\u015flar\u0131 ile bur\u00e7ak, fi\u011f, tuz ve bulguru, t\u00fcrk\u00fcler, masallar e\u015fli\u011finde ge\u00e7 vakitlere kadar \u00e7ekerlerdi. Adeta bu i\u015fler bir \u015fenlik havas\u0131 i\u00e7erisinde ge\u00e7- ti\u011finden kad\u0131nlar aras\u0131nda zevkle yap\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n K\u0131\u015f i\u015fleri<\/strong>: K\u0131\u015f gecelerinde kad\u0131nlar kendi aralar\u0131nda, erkekler k\u00f6y odalar\u0131nda, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ya\u015fl\u0131lar ve \u00e7ocuklar da evlerde kendi-lerince bir i\u015f, bir oyun veya bir u\u011fra\u015f\u0131yla de\u011ferlendirip ho\u015f\u00e7a vakit ge\u00e7irirler. On birinci aydan t\u00e2 bahara kadar k\u00f6ye veya evlere kapa- n\u0131rlard\u0131 insanlar. Art\u0131k ev i\u00e7i ve hayvanlar\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131 ba\u015flard\u0131. Ka- d\u0131nlar ihtiyaca g\u00f6re y\u00fcnden \u00e7orap, kazak, atk\u0131, ellik, \u00f6rme, zeleba- \u011f\u0131,kirmen ve i\u011f i\u015fleri. M\u0131s\u0131r kabuklar\u0131 ve kendirden has\u0131rlar, kal\u0131n ip- ler,\u0131star i\u015fleri(bu dokuma tezgahlar\u0131 \u00e7ok az evde bulunurdu) yani; h\u00e2be, yast\u0131k y\u00fcz\u00fc, kilim, \u015fal gibi ve benzeri i\u015fler. Boncuk, oya, dantel, diki\u015f, yama i\u015fleriyle me\u015fgul olmalar\u0131 kad\u0131nlar\u0131n olmazsa olmazlar\u0131ndand\u0131. Ayr\u0131ca d\u00fc\u011f\u00fcnlerde \u00e7al\u0131p oynamak i\u00e7in de desenli, boyal\u0131 defler yaparlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Erkekler ise ayakkab\u0131 mes, ku\u015f lasti\u011fi, tokmak yap\u0131m\u0131, soba ve mangal tamiratlar\u0131 gibi i\u015flerle u\u011fra\u015f\u0131rlar. Dam ba\u015f\u0131n\u0131n kar\u0131n\u0131 itmek, \u00e7ok kar\u0131n oldu\u011fu zamanlarda evden eve veya \u00e7e\u015fmelere kadar \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7mak, hayvanlar\u0131 sulamak ve yemlemek, hayvanlar i\u00e7in tekne ve oluklar yapmak, hayvanlara top yap\u0131m\u0131(k\u0131rmay\u0131 suyla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p top haline getirme i\u015fi), hayvanlar\u0131 t\u0131mar yapmak ve gebrelemek, da\u011flardaki \u00e7obanlar\u0131n ve k\u00f6peklerin yiyeceklerinin ta\u015f\u0131nma i\u015fleri ki bu i\u015f, o zamanlarda \u00e7ok \u00e7ok zordu ve \u00fcstelik her g\u00fcn ya da iki g\u00fcnde bir gidilirdi.<\/p>\n\n\n\n En g\u00fczel misafirlikler hep bu mevsimde yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u0131-\u015far\u0131 i\u015fleri bitmi\u015f, ba\u015fka yerlere \u00e7al\u0131\u015fmaya da gitme olmad\u0131\u011f\u0131ndan hemen herkes k\u00f6y\u00fcnde ve evlerindedir (bunlar altm\u0131\u015fl\u0131 y\u0131llardan \u00f6nce). \u0130nsanlar ya kom\u015fulu\u011fa, ya da k\u00f6y odalar\u0131na giderek vakitlerini \u00f6yle ge\u00e7ireceklerdir. K\u00f6y odalar\u0131nda b\u00fcy\u00fcklerin nasihatlar\u0131, hikaye- ler, masallar, an\u0131lar k\u00f6yde ve \u00e7evrede olan veya duyulan olaylar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve \u00e7e\u015fitli y\u00f6resel oyunlar\u0131n oynan\u0131\u015flar\u0131 hep bu mekanlarda yap\u0131l\u0131rd\u0131. Helva ve kavurga yap\u0131p bunlar\u0131 odalarda, camilerde da\u011f\u0131tma gelene\u011fi yetmi\u015fli y\u0131llara kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. Av yapma, taz\u0131 besleme bu mevsimin \u00f6zelliklerindendir. Taze kar\u0131n ya\u011f- mas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan sabah erken ava gidilir, tutulan tav\u015fan\u0131n k\u00f6ftesi ve yap\u0131lan tiridi av sohbeti anlat\u0131m\u0131yla ne\u015fe i\u00e7erisinde yenirdi.<\/p>\n\n\n\n \u00c7ocuklar\u0131n ayakta, oturarak, k\u0131zakla, merdivenle, naylon ya da naylon te\u015flerle(le\u011fen) kaymalar\u0131 ise apayr\u0131 bir g\u00fczellikti. Kar topu ve kar t\u00fcnelleri yapmak, tuzaklar kurarak ser\u00e7eleri yakalama i\u015fleri de \u00e7ocuklar\u0131n u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131yd\u0131. Gen\u00e7lerin k\u0131yafetlerini de\u011fi\u015ftirerek geceleri saya gezer, kar\u0131n \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli oyunlar e\u015fli\u011finde her eve u\u011frar ve seyirlik g\u00f6sterileri yaparak k\u0131\u015f gecelerini \u015fenlendirir, bu geleneksel adetleri her y\u0131l yaparlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n K\u0131\u015flar\u0131 erkekler odalara gidip orada ho\u015f\u00e7a vakit ge\u00e7irirlerken, kad\u0131nlar da yak\u0131n akrabaya veya kom\u015fuya gider birlikte el i\u015fleri yaparlard\u0131. O zamanlar\u0131 k\u0131\u015f gecelerinde pek \u00e7ay i\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131ndan, so- \u011fuk su e\u015fli\u011finde m\u0131s\u0131r patlatmak, m\u0131s\u0131r ha\u015flamak, bu\u011fdaydan, nohut- tan, mercimekten ve bulgurdan yap\u0131lm\u0131\u015f kavurga yenirdi. \u00c7i\u011f k\u00f6fte yap\u0131m\u0131 \u00f6nceleri seyrek yap\u0131l\u0131rken bu, son zamanlarda \u00e7ok\u00e7a yap\u0131l\u0131r oldu. Ayr\u0131ca kuyulanm\u0131\u015f pelit (k\u00fc\u00e7\u00fck palamut), pancar, yer elmas\u0131 gibi yiyecekler t\u00fcketilir, bir araya gelerek tel tel(bir nevi pi\u015fmaniye) \u00e7ekilir, pekmez helvas\u0131 yap\u0131l\u0131r ve cuma g\u00fcnleri namazdan sonra da merakla bekleyen \u00e7ocuklara da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rd\u0131. Tel tel \u00e7ekenler g\u00f6zetlenir, d\u0131\u015far\u0131ya so\u011fumaya b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131p yenir, sabahleyinde o eve gidilerek olay balland\u0131ra balland\u0131ra anlat\u0131l\u0131rd\u0131. Bu tel tel, \u015feker belli bir k\u0131vama gelinceye kadar kaynat\u0131l\u0131p bir tepsiye konularak d\u0131\u015far\u0131da so\u011futulur. So\u011fuyan ve kaskat\u0131 hale gelen bu k\u0131vam, getirilip daha b\u00fcy\u00fck bir siniye b\u0131rak\u0131l\u0131r. Orada bulunan herkes kollar\u0131 s\u0131vay\u0131p elleri y\u0131kar ve sininin ba\u015f\u0131na diz \u00e7\u00f6k\u00fcp ge\u00e7erler. K\u0131vam kavrulmu\u015f unla birlikte s\u00fcrekli sini \u00fczerinde avu\u00e7la s\u0131k\u0131l\u0131r. Bu yedi sekiz kez ters \u00e7evrilerek tekrarlan\u0131r ki sa\u00e7 teli gibi incecik olsun. Bu i\u015f zor oldu\u011fu kadar da \u00e7ok zevkli oldu\u011fu i\u00e7in k\u0131\u015f\u0131n \u00e7ok\u00e7a yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Geceleri karanl\u0131kta denizci fenerleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda misafirli\u011fe gidilir. Odun ve k\u00fct\u00fcklerin yand\u0131\u011f\u0131 ocakta, k\u00f6zlerin konuldu\u011fu mangallarda \u0131s\u0131n\u0131l\u0131p g\u00fczel sohbetler yap\u0131l\u0131rd\u0131. Tabii ki ocak ba\u015flar\u0131 erkeklere aitti. Bu ocak ba\u015f\u0131 sohbetleri uzun k\u0131\u015f gecelerinde uzar giderdi\u2026<\/p>\n\n\n\n Geceleyin hemen herkesin mutlaka yapt\u0131klar\u0131 ad\u0131na da \u201cmal g\u00f6rme\u201d dedikleri bir i\u015fleri vard\u0131. Halk aras\u0131nda \u201c\u0131\u015f\u0131k\u201d veya \u201cidare\u201d denilen, huni \u015feklinde tenekeden yap\u0131lm\u0131\u015f, elde tutulan veya bir dire\u011fe, duvara as\u0131lan ayd\u0131nlatma arac\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ah\u0131ra girilir. Hayvanlar\u0131n altlar\u0131 k\u00fcrenip kurulan\u0131r, yemi saman\u0131 verilip t\u0131marlar\u0131 yap\u0131l\u0131rd\u0131. Ertesi g\u00fcn i\u00e7in de hayvanlara, tekneler i\u00e7inde \u0131slanm\u0131\u015f arpa k\u0131rmas\u0131ndan elle s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p yap\u0131lan kar topu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde toplar haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. K\u0131\u015flar uzun s\u00fcr\u00fcnce samanlar\u0131n bitmesiyle insanlarda bir tela\u015f ba\u015flard\u0131. \u0130\u015fte o zaman kar\u0131 kalkan da\u011f yama\u00e7lar\u0131ndaki gevenleri s\u00f6k\u00fcp evlere getirme i\u015fi ba\u015flard\u0131. Bu olduk\u00e7a zor i\u015flerden-di. E\u015feklerle ya da \u015felek(s\u0131rtta ta\u015f\u0131nacak kadar olan demet) yaparak getirmek \u00f6yle kolay i\u015flerden de\u011fildi tabii ki. Bu gevenlerin dikenleri kesilir, k\u00f6kleri de keserle d\u00f6v\u00fclerek hayvanlara verilirdi.<\/p>\n\n\n\n K\u0131\u015f sonuna do\u011fru yakaca\u011f\u0131 azalan veya bitenleri bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir al\u0131r giderdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc hava so\u011fuk, yollar \u00e7amur, hayvanlar zay\u0131f, da\u011flar halen karl\u0131d\u0131r. Sabahlar\u0131 erkenden kalkan evin erke\u011fi, kaynarca tarhana veya d\u00fc\u011f\u00fcr a\u015f\u0131n\u0131 tur\u015fuyla birlikte yedikten sonra, \u00fcst\u00fcne de bir susak pekmez i\u00e7er, y\u00fcn \u00e7oraplar dizde, \u00e7ar\u0131klar ayaktad\u0131r. Hayvan\u0131na tahras\u0131n\u0131 ve baltas\u0131n\u0131 sararak da\u011flar\u0131n yollar\u0131na d\u00fc\u015fer. \u00c7ekilen bu \u00e7ile, \u00f6nceden fazla bir haz\u0131rl\u0131k yapmaman\u0131n cezas\u0131- d\u0131r adeta. Kesilen odunlar\u0131n denkleri yaln\u0131z ba\u015f\u0131na hayvana binbir g\u00fc\u00e7l\u00fckle sar\u0131l\u0131r. O karda ve \u00e7amurda, yata kalka ya\u015f odunu eve geti- ren e\u015fekte h\u00e2l kalmaz. Eller buymu\u015f, kulaklar gevremi\u015f, ayaklar ise buz tutmu\u015ftur. Havalar \u0131s\u0131n\u0131ncaya kadar bu \u00e7ile s\u00fcrer gider.<\/p>\n\n\n\n Da\u011fdaki k\u00f6mlerde bulunan \u00e7obanlar\u0131n ba\u011fr\u0131\u015fmalar\u0131, k\u00f6pek-lerinin havlamalar\u0131 esen sert r\u00fczg\u00e2rlarla t\u00e2 k\u00f6ye kadar gelirdi. Bu sesleri dinlemek, kar\u0131\u015f\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncelere dalmak, so\u011fuk ve sert r\u00fczg\u00e2r-lar\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 o g\u00fczelim \u0131sl\u0131k sesiyle ak\u015fam\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmak, insan\u0131 \u00fcrpertir ve de\u011fi\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcncelere salard\u0131\u2026Bu ses armonisini dinlemek, do\u011frusu \u00fc\u015f\u00fcmeye de\u011ferdi. Bahara do\u011fru karlar erimeye, ya\u011fmurlar da ya\u011fmaya ba\u015flay\u0131nca evler akmaya ba\u015flar, d\u00fc\u015fen damla- lar\u0131n alt\u0131na kap kacak ve le\u011fen gibi \u015feyler konulur, dolduk\u00e7a da bo\u015falt\u0131l\u0131rd\u0131. Kuru havada, dam ba\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131larak tuzlan\u0131r, lo\u011flan\u0131r(yu-vak ta\u015f\u0131) veya \u00e7\u0131\u011fnan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n Uzun k\u0131\u015f gecelerinde iki kez ekmek (yemek) yenirdi. Genel- likle yufka ekmek, soba veya mangalda gevretilir, i\u00e7erisine de \u00e7anak peyniri konulur ve s\u0131cak bir d\u00fcr\u00fcm elde edilir, bu d\u00fcr\u00fcm\u00fc \u00e7alkamayla (\u00fcz\u00fcmden yap\u0131lan ba\u011f ek\u015fisi) yemek ise t\u00fcm yemeklere de\u011ferdi. Bazen tur\u015fu, kuru so\u011fan veya patetes k\u00f6zlemesi, oma\u00e7, pekmez ve yo\u011furt gibi hafif \u015feyler de ge\u00e7 vaktin ba\u015fl\u0131ca yiyecekleriydi. O zamanlar pek ak\u015fam \u00e7ay i\u00e7me al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yoktu. \u00c7ay, sadece a\u011f\u0131r misafirlere ikram edilirdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bu toplumda s\u0131n\u0131flar aras\u0131 pek b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar yoktur. \u0130lk zamanlarda s\u0131n\u0131f ve stat\u00fc pek belirgin de\u011filken, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":52,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-33","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-selamli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33\/revisions\/36"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media\/52"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Ebemin \u00e7\u00fcr\u00fck di\u015fiii.<\/p>\n\n\n\n
Bir kap\u0131ya dikildim.<\/p>\n\n\n\n
Vermiyenin k\u0131z\u0131 olsun. <\/p>\n\n\n\n
O\u011flan da padi\u015fah olsun<\/p>\n\n\n\n