Her toplumun kendine has olan gelenekleri et ve t\u0131rnak gibi birbirlerinden ayr\u0131lmaz birer par\u00e7as\u0131d\u0131rlar. \u00c7ok az\u0131 unutulmu\u015fsa da b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, insanl\u0131k ya\u015fad\u0131k\u00e7a onlarla ya\u015fan\u0131r ve ya\u015fat\u0131l\u0131r. \u0130nsano\u011flunun dertleri \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a, ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 onlar\u0131 bunaltt\u0131k\u00e7a ve birde zamanlar\u0131n\u0131 tv lerin kar\u015f\u0131s\u0131nda harcad\u0131k\u00e7a bu g\u00fczelim geleneklerimiz yok olmaya aday gibi g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Misafirlerini en g\u00fczel bir bi\u00e7imde a\u011f\u0131rlayan k\u00f6y\u00fcm\u00fczde, evlerin en g\u00fczel yerleri onlar i\u00e7in ayr\u0131l\u0131r ve haz\u0131rlan\u0131r buralara da “misafir odas\u0131” denir. En g\u00fczel minderler, yataklar, \u00e7ar\u015faflar ve pe\u015fkirler (havlular) onlar i\u00e7in haz\u0131r bekletilir. En leziz yiyecekler onlar i\u00e7in kilerlerde saklan\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc ikramlarda bulunulurdu.
Eskilerde cenaze evlerinde \u00fc\u00e7 g\u00fcne kadar yemek yap\u0131lmaz, gelen misafirlerin de yeme\u011fini konu-kom\u015fu verirdi. O evin yeme\u011fini de yak\u0131nlar\u0131 ve kom\u015fular\u0131 \u00fc\u00e7 g\u00fcne kadar tedarik ederlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ; \u00fc\u00e7 g\u00fcne kadar cenaze evinin yeme\u011fi dinen haramd\u0131. Pekiyi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dinin bu emri kalkt\u0131 m\u0131? Asla, dinin t\u00fcm emirleri de\u011fi\u015fmeden k\u0131yamete kadar s\u00fcrecektir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn insanlar\u0131, kendi kanaat ve i\u015fine geldi\u011fi gibi dinin kurallar\u0131n\u0131 evirip \u00e7evirip hi\u00e7 teredd\u00fct etmeden uygulamaktalar. Bunun sorumlulu\u011fu da konuyu bilenleredir…
D\u00fc\u011f\u00fcn ve cenazelere gelen misafirler, konu-kom\u015fu taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131l\u0131r ve evlere g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Hemen her \u015feyin de\u011fi\u015fti\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu adetlerimizde de\u011fi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n
Herhangi bir i\u015f i\u00e7in evdeki veya itim\u00e2t edilip, g\u00fcvenilen b\u00fcy\u00fcklere dan\u0131\u015fmak adettendi. K\u00f6y odalar\u0131nda veya misafirliklerde olsun daima b\u00fcy\u00fckler ba\u015f k\u00f6\u015fede, ondan sonra b\u00fcy\u00fckten k\u00fc\u00e7\u00fc\u011fe do\u011fru kap\u0131ya kadar s\u0131ralama olurdu.<\/p>\n\n\n\n
Kad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n gen\u00e7leri yani gelinleri ve k\u0131zlar\u0131, misafir erkeklerin ellerine varma ad\u0131yla ho\u015f geldin deme adetlerini hep s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrlerdi. Ho\u015f geldin diyecek olan kad\u0131n erke\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131na kadar gelerek hafiften e\u011filir, sa\u011f elinin avu\u00e7 i\u00e7ini a\u00e7ar ve “elini \u00f6peyim, ho\u015f geldin” diyerek geri geri gider. Erkeklerin yanlar\u0131nda pek konu\u015fmazlar. Altm\u0131\u015fl\u0131 y\u0131llar\u0131n sonuna kadar kad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n a\u011f\u0131z veya burunlar\u0131na kadar \u00e7ektikleri ya\u015fmaklar\u0131 vard\u0131. Ya\u015fl\u0131lar\u0131nda daima belde ku\u015fak, ba\u015fta da fes veya cemberlerinin \u00fczerinden ba\u015f\u0131 simit gibi saran \u00e7elgirleri bulunurdu. Herhangi bir yolda veya suya gidi\u015f ve geli\u015flerde erkeklerin \u00f6n\u00fc kesilmez beklenirdi. Gen\u00e7 erkek ve gelinler, anne o kadar de\u011filse bile, babalar\u0131n dedelerin yan\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 hi\u00e7 kucaklar\u0131na alamazlar, \u00e7ocuklar\u0131na bir \u015fey diyemezler ve onlarla oynayamazlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Herhangi bir yolculukta erkekler hep \u00f6nden, kad\u0131nlar ise birka\u00e7 metre arkas\u0131ndan takip ederlerdi. Evlenmelerde erke\u011fe sorulurken, k\u0131zlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131nmadan, haberi olmadan evlendirilirdi. D\u00fc\u011f\u00fcn oluncaya kadarki ni\u015fanl\u0131l\u0131k s\u00fcresince, ni\u015fanl\u0131 olanlar g\u00f6r\u00fc\u015femezlerdi. \u00c7ok nadir olarak baz\u0131lar\u0131 \u00f6zel durumlardan dolay\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fseler de ehemmiyet ifade etmez. Bu husus yetmi\u015fli y\u0131llara dek s\u00fcrerken, bundan sonraki y\u0131llarda g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki duruma d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ise \u00e7ok yanl\u0131\u015f, yanl\u0131\u015f oldu\u011fu kadar da \u00e7ok tehlikelidir. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131, de\u011fi\u015fen bu adeti modernle\u015fme, zaman b\u00f6yle, nas\u0131l olsa o onunla evlenecek ne var bunda?, adaam sende diyen bahanelere s\u0131\u011f\u0131narak yap\u0131lan bir olumsuzlu\u011fu ho\u015f g\u00f6rmekteler. Ac\u0131 sonu\u00e7lar g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen, bu furya devam ediyor…Ne yaz\u0131k ki ate\u015f d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yeri yak\u0131yor…D\u00fc\u011f\u00fcnler genelde son g\u00fcz\u00fcn veya k\u0131\u015fa yak\u0131n yap\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Erkek \u00e7ocuklar okutulurken, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n okumalar\u0131na pek iyi g\u00f6zle bak\u0131lmazd\u0131. Okuyup ta M\u0131s\u0131ra mulla m\u0131 olacaks\u0131n? diyerek isteklere hep kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131l\u0131rd\u0131. Erkek \u00e7ocuklar\u0131na verilen de\u011fer, k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131ndan esirgenir ve adam nas\u0131l olsa el kap\u0131s\u0131na gidecek, diyerek o kadar da \u00f6nemsenmezdi.
Askere giden gen\u00e7leri, gelin olacak k\u0131zlar\u0131 \u00f6nceden yak\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan davetlere g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu iki kesim \u00e7okca \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Askere gidecek gen\u00e7ler topluca cami \u00f6n\u00fcnde mutlaka imam\u0131n duas\u0131yla yolcu edilirlerdi. Yeni gelin, iki hafta sonra birinci derece akrabalardan ba\u015flamak kayd\u0131yla, uzaklarda bile olsa onlar\u0131n ellerini \u00f6pmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Askerden gelenlerin ho\u015f geldinine, duruma g\u00f6re tavuk, \u00f6rdek, hindi gibi hediyelerle gidilirdi.<\/p>\n\n\n\n
K\u00fc\u00e7\u00fckler, b\u00fcy\u00fcklerin, abilerin ve babalar\u0131n yanlar\u0131nda hi\u00e7bir zaman sigara i\u00e7emez ve k\u00e2\u011f\u0131t oyunlar\u0131 oynayamazlard\u0131. B\u00fcy\u00fcklerin bulundu\u011fu yer m\u00fcsaitse, \u00e7ocuklar\u0131 hemen g\u00fcre\u015fe tutu\u015fturmalar\u0131n\u0131 severlerdi.
Bayram g\u00fcnlerinde ilk \u00f6nceleri, cami i\u00e7inde veya \u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fcklerden ba\u015flayarak bayramla\u015fmalar ba\u015flar, toplu halde mezarl\u0131\u011fa gidilir, d\u00f6n\u00fc\u015ftede mevsim ve g\u00fcn\u00fcn durumuna g\u00f6re damba\u015f\u0131na veya harman yerlerine kilimler at\u0131l\u0131r sofralar serilir topluca yemekler yenip dualar edildikten sonra evlere da\u011f\u0131l\u0131rlard\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fckler, gen\u00e7ler ve b\u00fcy\u00fckler kendi aralar\u0131nda olmak \u00fczere gurup gurup her eve var\u0131p bayramla\u015fmalar\u0131n\u0131 yaparlard\u0131. Bayram bitinceye kadar durumu iyi olanlar, ki\u015fileri toplayarak onlara yemek verirlerdi. K\u00f6yden k\u00f6ye gidilerek e\u015fin dostun bayram\u0131 kutlan\u0131r. \u00c7ocuklar i\u00e7in evlerin uygun yerlerine sal\u0131ncaklar kurulurdu.<\/p>\n\n\n\n
Ki\u015filer hastaland\u0131\u011f\u0131 zamanlarda hemen hocaya giderler, veya bilen birisine bir kur\u015fun d\u00f6kt\u00fcr\u00fcrlerdi. Ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131nda tuz \u00e7evirme, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131nda da, karn\u0131 s\u0131cak tutup kar\u0131n ovdurma i\u015fini yapt\u0131r\u0131rlard\u0131. B\u00fcy\u00fcklerin a\u011fr\u0131yan s\u0131rtlar\u0131, \u00e7\u0131\u011fnatmakla rahat bulurdu. K\u00f6sn\u00fcler (k\u0131zarm\u0131\u015f kabar\u0131klar) kestirilir, demralar yazd\u0131r\u0131l\u0131r, \u00e7akmalar (sulu yaralar ) t\u00fck\u00fcrtt\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Sanc\u0131lanm\u0131\u015f \u00e7ocuklar at g\u00fcbresi i\u00e7ine g\u00f6m\u00fcl\u00fcr, kaba kulak olanlara tencere karas\u0131 vurulur, yeni do\u011fum yapan kad\u0131nlar\u0131n odas\u0131nda al basar diye k\u0131rk g\u00fcn \u0131\u015f\u0131k yak\u0131l\u0131r, derin yaralara tuzlu tereya\u011f\u0131 bas\u0131l\u0131rd\u0131.
Kad\u0131nlar, asvaplar\u0131n\u0131 (\u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131) k\u00f6y \u00e7e\u015fmelerinin hemen yan\u0131nda bulunan, yunak ad\u0131 verilen yerlerde y\u0131kar, oralarda bulunan \u00e7itlerin \u00fczerine sererlerdi. Hatta \u00e7ocuklar\u0131 ve orta ya\u015f \u00fczerindeki kad\u0131nlar\u0131 orada y\u0131karlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bostan ekilen yere ge\u00e7ici olarak ya\u015f me\u015felerden bir g\u00fcmele yap\u0131l\u0131r, g\u00fcnd\u00fczleri \u00e7ocuklar beklerken, geceleri de b\u00fcy\u00fcklerden birisi yatarak beklerlerdi.
Buzalayan inekten, kuzulayan koyundan yap\u0131lan ilk a\u011f\u0131z akraba ve kom\u015fulara da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rd\u0131. S\u00fct veya yo\u011furt olmayan evlerle payla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Turfanda olan her \u00e7e\u015fit sebze ve meyvenin ilk olanlar\u0131, kom\u015fulardan gizlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rd\u0131 ki, nazar de\u011fmesin diye.<\/p>\n\n\n\n
Daha nicelerini yazamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu ve buna benzer adet ve t\u00f6relerimiz, \u015fimdilerde bizlere komik ve de\u011fersiz gibi gelebilir. Bunlar bir gelenekten ibaret olduklar\u0131 i\u00e7in, \u00f6yle g\u00f6r\u00fcp \u00f6yle yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 k\u0131nanmamal\u0131d\u0131r. O zamanlar\u0131n ortamlar\u0131 \u00f6yleymi\u015f, anlay\u0131\u015f ve imkanlar \u00f6ylesini gerektiriyormu\u015f. Onlar kimilerince alaya al\u0131n\u0131p g\u00fcl\u00fcnse bile, bizim atalar\u0131m\u0131zd\u0131r. Bizler g\u00fclleri dikenleriyle sevenleriz… <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Her toplumun kendine has olan gelenekleri et ve t\u0131rnak gibi birbirlerinden ayr\u0131lmaz birer par\u00e7as\u0131d\u0131rlar. \u00c7ok az\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":57,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-37","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-selamli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37\/revisions\/79"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}