K\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn ge\u00e7mi\u015fine y\u00f6nelik bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zengin bir folklorik yap\u0131s\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu \u00e7ok \u00f6nceleri bir alt yap\u0131ya sahip oldu\u011funun delilidir. \u00c7ok ya\u015fl\u0131 ve zihni yerinde olan ki\u015filere kulak verildi\u011finde i\u015fte bu ger\u00e7ek g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131k\u0131verir. Bu bilge ki\u015filerin verdi\u011fi bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda konuyu ele al\u0131rsak belli ba\u015fl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel etkinliklerimiz \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n\n
Bu oyunlar kad\u0131nl\u0131 ve erkekli olmak \u00fczere ba\u015ftan iki k\u0131sma\u00a0ayr\u0131l\u0131r. Erkeklerin oynad\u0131klar\u0131 i\u00e7eride ve d\u0131\u015far\u0131da olurken, kad\u0131nlar\u0131nki sadece i\u00e7eride\u00a0\u00a0oynanmaktad\u0131r. Oyunlar insan, hayvan ve benzeri taklitler yap\u0131larak insanlara ders vermek, ho\u015f\u00e7a vakit ge\u00e7irmek, bo\u015f zamanlar\u0131 de\u011ferlendirmek, ge\u00e7mi\u015fin de\u011ferlerini gelece\u011fe ta\u015f\u0131mak, becerileri geli\u015ftirip kendine g\u00fcvenlerini ortaya koymak gibi meziyetler i\u00e7in yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u00d6rne\u011fin: Oyuncular oyunlar\u0131n \u00e7e\u015fitlerine g\u00f6re, postlar\u0131, kal\u0131n paltolar\u0131, \u015falvarlar\u0131, po\u015fu ve \u015fubaralar\u0131 giyerler; ku\u015fak, palaska, \u00f6rme, zeleba\u011f\u0131, sicim ve urgan gibi malzemeleri ku\u015fan\u0131rlard\u0131. Ba\u015flara le\u011fen, boyunlara kemiklerden olu\u015fan bir dizi gerdanl\u0131k, y\u00fczlerde tencere boyas\u0131, un ve y\u00fcn\u2026 Ellerde baston ya da sopalar olurdu. Bazen yan\u0131nda k\u00f6pek, kuca\u011f\u0131nda \u00e7ocuk, alt\u0131nda e\u015fek gibi canl\u0131 nesneler de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 olmaktayd\u0131. Malak boncuklar\u0131, tongul, p\u00fcsk\u00fcl, zil, \u00e7an, dah\u0131, def, zaan ve yedek gibi sesli alet ve edevatlardan olu\u015fan adeta m\u00fczik orkestras\u0131n\u0131 and\u0131ran kar\u0131\u015f\u0131ma, bazen alk\u0131\u015f, \u0131sl\u0131k, z\u0131lg\u0131t ve naralar e\u015flik ederdi. Bu heyula genellikle d\u00fc\u011f\u00fcnlerde, ni\u015fanlarda ve bayramlarda yap\u0131l\u0131rd\u0131. Kad\u0131n olsun, erkek olsun, k\u00f6y odalar\u0131nda, kalabal\u0131k\u00a0\u00a0misafirliklerde de\u00a0\u00a0oynand\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Erkek oyuncular kad\u0131n, kad\u0131n oyuncular da erkek kost\u00fcmlerini giyebilirlerdi. Bu \u015fenlik ve \u015famata b\u00fcy\u00fckl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc her kesimin ilgisini \u00e7eker, rollerini iyi icra eden oyuncular ise \u00fcne kavu\u015furlard\u0131. Deli Zalif’in S\u00fcl\u00fcman (S\u00fcleyman \u00c7etinkaya), Al\u00e2a’n\u0131n o\u011flu (Ali Osman Ero\u011flu), Esek\u00e2 (\u0130smail \u015eahin), Esek\u00e2\u2019n\u0131n Camal (Cemal \u015eahin), Ayl\u0131k\u00e7\u0131 (Ali Osman Do\u011fan), Gu\u015f Ferzi (Fevzi Ero\u011flu), Gara Memed (Mehmet Ero\u011flu), Deli Memed (Mehmet \u00c7etinkaya), Deli Sadik (Sad\u0131k Solak), Kamil Do\u011fan gibi de\u011ferli b\u00fcy\u00fcklerimiz bu \u00fcnl\u00fcler kervan\u0131nda yer al\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
Oynanan oyunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n isimleri \u015f\u00f6yledir: Kad\u0131 oyunu, cenderme oyunu, hoca oyunu, y\u00fcz\u00fck oyunu, ar\u0131 oyunu, kim vurdu oyunu, aynal\u0131 bebek oyunu, berber oyunu gibi oyunlar reva\u00e7ta olup, sevilerek seyredilirdi.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ocuklar aras\u0131nda oynanan oyunlar daha \u00e7e\u015fitli ve onlar\u0131n seviyelerine g\u00f6redir. \u00c7elik oyunu, not oyunu, saklamba\u00e7, de\u011fnek tengime oyunu, g\u00fcvercin taklas\u0131, uzun e\u015fek, ay\u0131 g\u00f6rd\u00fcm oyunu, kemer oyunu, ip atlama, top, sal\u0131ncak, kar topu oyunu, maz\u0131 oyunu, k\u00f6r ebe oyunu, \u00e7e\u015fitli \u00e7izgi oyunlar\u0131, zeka oyunlar\u0131, ya\u011f satar\u0131m bal satar\u0131m oyunlar\u0131, sek sek oyunu, de\u011fi\u015fik ta\u015f oyunlar\u0131, ay\u0131 \u00e7evirme oyunlar\u0131, evcilik oyunlar\u0131, bebek oyunlar\u0131, ya\u015f odunlardan deve yapma oyunlar\u0131 bunlar\u0131n en \u00f6nde gelenleriydi.<\/p>\n\n\n\n
Ayr\u0131ca yeri ve zaman\u0131 olmadan oynanan oyunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. A\u015f\u0131k, be\u015f ta\u015f, on ta\u015f, dokuz ta\u015f, ceviz oyunu, ka\u011f\u0131t oyunlar\u0131 ve benzeri oyunlar gibi. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 aras\u0131nda da evcilik, gelincilik, bebek yapma, anne olma, oda kurma gibi oyunlar say\u0131l\u0131r\u2026<\/p>\n\n\n\n
K\u0131\u015f gecelerine has olan \u201csaya gezme\u201d oyunu apayr\u0131 bir g\u00fczelli\u011fe sahipti. Koyunlara ko\u00e7 kat\u0131m\u0131ndan y\u00fcz g\u00fcn sonra yap\u0131la gelen bir gelenekti.<\/p>\n\n\n\n
K\u00f6y\u00fcn gen\u00e7leri hep bir araya gelirler. Bu i\u015f i\u00e7in arap, k\u00f6se, gelin, haberci, bek\u00e7i, de\u011fnek\u00e7i gibi roller vard\u0131r. Kendi aralar\u0131nda rollerin payla\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. Postlar\u0131 giyinen, de\u011fi\u015fik kost\u00fcmlerle de\u011fi\u015fik bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye b\u00fcr\u00fcnen k\u00f6senin belindeki geni\u015f palaskaya bir de\u011fnek ba\u011flan\u0131r. Bu de\u011fne\u011fe de zil, dah\u0131, \u00e7an, kazanlar(\u00e7ok iri olan ko\u00e7 zilleri) dizilir. Saya ba\u015f\u0131, di\u011fer oyuncular ve etraf\u0131ndakiler defler, \u0131sl\u0131klar, heyheyler, \u00e7ocuklar\u0131n ba\u011f\u0131r\u0131\u015fmalar\u0131 ve k\u00f6peklerin havlamalar\u0131 e\u015fli\u011finde her eve u\u011frayarak h\u00fcnerlerini g\u00f6sterirlerdi. Kad\u0131n elbisesini giyen erkekler oynarken, k\u00f6sede s\u0131rt\u0131 \u00fcst\u00fc yere yatar. Birileri oyunculardan olan gelini veya k\u0131z\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131r, bek\u00e7i olan oyuncu k\u00f6senin ba\u015f\u0131na gelerek ona;<\/p>\n\n\n\n
K\u00f6se gitti dolambaca,
B\u0131y\u0131\u011f\u0131 batt\u0131 bulamaca.
Kalk gidelim all\u0131 k\u00f6sem,
Gelin gitti uyumaca.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\ndiyerek k\u00f6seyi uyand\u0131r\u0131r ki gelini ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bek\u00e7i ve de\u011fnek\u00e7i gelini kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Onlar\u0131 kovalayanlar aras\u0131nda k\u0131yas\u0131ya bir bo\u011fu\u015fma ba\u015flar ve sonunda i\u015fler hep tatl\u0131ya ba\u011flan\u0131rken, ev sahipleri de bir hediye verir. T\u00fcm evler gezilir, toplanan bulgurlar sat\u0131l\u0131r ve gen\u00e7ler aras\u0131nda tel tel \u00e7ekme, helva yapma, tavuk al\u0131p yeme gibi iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak de\u011ferlendirilirdi. Hatta bu saya gezmeler yak\u0131n olan k\u00f6ylere gidilerek oralarda bile icra edilirdi.<\/p>\n\n\n\n
KADI OYUNU<\/h4>\n\n\n\n
D\u00fc\u011f\u00fcnlerde veya k\u0131\u015f\u0131n k\u00f6y odalar\u0131nda \u201ckad\u0131 oyunu<\/strong>\u201d \u00e7\u0131karmak \u00e7ok e\u011flenceli olurdu. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n\n\n\n
K\u00f6y ahalisi b\u00fcy\u00fck bir odaya dolu\u015furlard\u0131. Kap\u0131dan i\u00e7eriye aynen domuza benzetilmi\u015f birisi girer \u00e7evreyi koklayarak homurdanmaya ba\u015flar. O s\u0131rada k\u00f6pe\u011fe benzetilmi\u015f bir ba\u015fkas\u0131 gelerek hemen domuza sald\u0131r\u0131r, k\u00f6pe\u011fin havlayarak domuzu bo\u011fmas\u0131 ve oradan d\u0131\u015far\u0131 ka\u00e7\u0131rmas\u0131ndan sonra, k\u00f6pe\u011fin baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczerine si\u011fmesi g\u00fcld\u00fcr\u00fcp k\u0131rar oradakileri. O s\u0131ra sadece don-g\u00f6ynek kalm\u0131\u015f birisi, eli yakas\u0131nda titreyerek \u201c\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcm-buydum\u201d diyerek girmesiyle k\u00f6pek d\u0131\u015far\u0131 ka\u00e7ar. Eli t\u00fcfekli bir e\u015fk\u0131ya veya \u00e7ete, iki kad\u0131n elbisesi giyinmi\u015f ki\u015filerle i\u00e7eri girer ve ba\u015flat\u0131r kad\u0131nlar\u0131 oynatmaya. \u0130\u015fte tam bu s\u0131rada kad\u0131 giyinimli birinin girmesiyle oyuncular ka\u00e7maya ba\u015flasa da \u201chi\u00e7 kimse k\u0131p\u0131rdamas\u0131n ve ka\u00e7mas\u0131n\u201d diye talimatlar veren kad\u0131n\u0131n emrine kar\u015f\u0131 gelemezler ve istirahat memuru hemen onlar\u0131 durdurur. O s\u0131ra kuca\u011f\u0131 \u00e7ocuklu bir kad\u0131n da g\u00f6z\u00fck\u00fcr. Kad\u0131n \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in yalvararak dilenmektedir. Kad\u0131 mahkemeyi kurar ve bir konu\u015fmayla su\u00e7lular\u0131 tespite \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Muhtardan \u00e7e\u015fitli bilgiler al\u0131r. Kad\u0131, \u201cbu k\u00f6y\u00fcn huzurunu kim bozuyor? Bir \u00e7ete bu k\u00f6yde nas\u0131l kad\u0131n oynatabilir? Bu insanlar\u0131 kim soyup so\u011fana \u00e7evirmi\u015ftir? Bu kad\u0131na ni\u00e7in bak\u0131lmay\u0131p dilenci durumuna d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr?\u201d gibi sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 arayarak tez elden bu ki\u015filerin bulunarak kendisine teslim edilmesini emreder. Halk\u0131n \u201caha \u015fu, aha bu\u201d diyerek g\u00f6stermesi \u00fczerine jandarmalar su\u00e7lular\u0131 yakalay\u0131p kad\u0131ya teslim eder, o da onlara birer ceza verir.<\/p>\n\n\n\n
K\u0131saca de\u011findi\u011fimiz bu oyun sabahlara kadar s\u00fcrerken seyircileri de g\u00fclmekten k\u0131r\u0131p ge\u00e7irir. Bu oyunda \u00e7o\u011funlukla rol alanlar \u015funlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Kad\u0131 rol\u00fcnde Ali Osman Ero\u011flu. Muhtar rol\u00fcnde Hac\u0131 Kaz\u0131m. \u0130stirahat memuru rol\u00fcnde Hat\u0131p (Osman Arslan). Buydum rol\u00fcnde Ali Ceylan (Sar\u0131\u011f\u0131zl\u0131n\u0131n Ali). \u00c7ete rol\u00fcnde Cemal \u015eahin. K\u00f6pek rol\u00fcnde S\u00fcleyman \u00c7etinkaya (Deli Zalifin S\u00fcl\u00fcman). Domuz rol\u00fcnde Ali Osman Do\u011fan (Ayl\u0131k\u00e7\u0131). \u00c7ocuklu kad\u0131n rol\u00fcnde Kamil Do\u011fan. Kad\u0131n oyuncular ise; Mehmet \u00c7etinkaya (Deli Memed) ve Hasan Ero\u011flu (K\u00f6rseyitlerin Hasan).<\/strong><\/p>\n\n\n\n
AYNALI BEBEK OYUNU<\/h4>\n\n\n\n
\u0130ki ki\u015fiyle oynanan bir oyundur. Usta oyuncunun elleri bebek \u015feklinde giydirilerek donat\u0131l\u0131r ve y\u00fcz\u00fcne bir po\u015fu \u00f6rt\u00fcl\u00fcr. Yere s\u0131rt\u0131\u00a0\u00a0\u00fcst\u00fc yatarak bebek \u015fekline getirilmi\u015f ellerini arkada\u015f\u0131n\u0131n def e\u015fli\u011finde s\u00f6yledi\u011fi t\u00fcrk\u00fclerin havas\u0131na uygun bir \u015fekilde oynat\u0131r ki seyredenler g\u00fclmekten k\u0131r\u0131l\u0131p ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n
Bu ve buna benzer oyunlar, kad\u0131nlar ve erkekler aras\u0131nda\u00a0\u00a0uzun\u00a0\u00a0k\u0131\u015f gecelerinde s\u0131k\u00e7a oynan\u0131r. Bu seyirlik oyunlar\u0131n \u00f6nemli olanlar\u0131n\u0131n detaylar\u0131n\u0131 yazarken, di\u011ferlerinin de sadece isimlerini hat\u0131rlatmakla yetindim.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ok eskilerde okuma yazma az oldu\u011fundan k\u00f6y odalar\u0131nda veya misafirliklerde\u00a0\u00a0insanlar\u0131m\u0131z, \u00e7o\u011funlukla hikayeler, masallar, destanlar, olmu\u015f ya da olmam\u0131\u015f olaylar, cinlerle ilgili anlat\u0131mlar, peygamber ve sahabe k\u0131ssalar\u0131, Hz.Ali\u2019nin ceng\u00e2verlikleri, Karadavutlar, e\u015fk\u0131yalar, ihtil\u00e2ller, sava\u015flar, kara basanlar, al bast\u0131lar ve benzeri anlat\u0131mlarla vakitlerini ge\u00e7irirlerdi.<\/p>\n\n\n\n
K\u00f6y\u00fcm\u00fczde yetmi\u015fli y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar i\u015fletilen odalar vard\u0131. Bu odalar gen\u00e7ler ve \u00fcst\u00fcndeki insanlar i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 olurdu. Onba\u015f\u0131lar\u0131n odas\u0131, A\u015f\u015f\u00e2 oda (Yahyalar\u0131n), G\u00f6o\u011flanlar\u0131n odas\u0131, K\u00f6r-seyitlerin odas\u0131, Halil K\u00e2an\u0131n Omar\u0131n odas\u0131 (Abbas ile ortak), E\u011fitmenlerin odas\u0131, gibi odalar halka a\u00e7\u0131k olarak hizmet verirken, uzaktan gelen bilinmeyen yabanc\u0131 misafirlerin otelleri konumunda g\u00f6rev yaparlard\u0131. Odalar son zamanlarda i\u015flevini kaybederek tarihin sahifelerine at\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
K\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn ge\u00e7mi\u015fine y\u00f6nelik bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zengin bir folklorik yap\u0131s\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu \u00e7ok \u00f6nceleri bir alt yap\u0131ya […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":71,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-70","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-selamli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=70"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":72,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/70\/revisions\/72"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media\/71"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=70"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=70"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.selamli.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=70"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}